KONU:

Yıllar önce Türkiye’den ayrılıp Amerika’ya giden ve orada büyük bir servet sahibi olan iş insanı Şeref (Şener Şen), köklerine dönme arzusuyla İstanbul’a geri döner. Ancak döndüğünde bıraktığı Türkiye’yi bulamaz; ülke, “küçük Amerika” olma yolunda hızla değişmiş, değer yargıları başkalaşmıştır. Şeref, çocukluk aşkı Melek’i (Lale Mansur) bulmak ve eski mahalle kültürünü yeniden canlandırmak isterken, karşısında mafya babası Hamza (Taner Barlas) ve onun modern dünyadaki uzantılarını bulur. Kovboy şapkası, elinde eksik olmayan tabancası ve Amerikan rüyasıyla harmanlanmış tavırlarıyla Şeref, bu yeni Türkiye’ye ya uyum sağlayacak ya da kendi adaletini arayacaktır. Şener Şen’in oyunculuk dehasıyla hayat bulan film, absürt bir aksiyon-komedi tadında ilerlerken derin bir toplumsal eleştiri sunar.

YORUM (Spoiler İçermez):

Amerikalı, Türk sinemasında “popüler sinema” ile “auteur sineması” arasındaki o ince çizgide duran, oldukça cesur bir denemedir. Şerif Gören, 1980 sonrası Türkiye’nin geçirdiği hızlı kapitalistleşme sürecini ve Batı özentiliğini, Hollywood filmlerine (özellikle western ve aksiyon türlerine) yaptığı göndermelerle tiye alır. Filmin en büyük kozu, şüphesiz Şener Şen’dir. Şen, canlandırdığı Şeref karakteriyle hem naif bir romantizmi hem de karikatürize edilmiş bir “süper kahraman” imajını ustalıkla birleştirir. Lale Mansur ise “femme fatale” ile “mahalle kızı” arasında gidip gelen performansıyla ona eşlik eder.

Sinematografik açıdan film, 90’ların başına özgü o canlı renk paleti ve yüksek enerjili kurgusuyla dikkat çeker. Özellikle aksiyon sahnelerindeki bilinçli abartı, Türk sinemasının kendi klişeleriyle dalga geçtiği bir parodi alanı yaratır. Atilla Özdemiroğlu’nun müzikleri, filmin o hibrit yapısını (doğu-batı sentezi) başarıyla destekler. Sosyal etkisi bakımından Amerikalı, Türkiye’nin “köşeyi dönme” kültürüne ve kimliksizleşmeye tutulan sert bir aynadır. Sinema tarihinde ise, ana akım izleyiciye hitap ederken alt metninde ciddi bir sistem eleştirisi barındıran, Şener Şen filmografisinin en özgün parçalarından biri olarak kabul edilir.

Puanım: 7,0/10

Film, vizyona girdiği dönemde Hollywood aksiyon filmlerine yaptığı göndermeler ve “Rambo” vari sahneleriyle büyük ilgi toplamıştır. Şener Şen’in gökdelenden iple indiği sahneler ve kullanılan teknolojik ekipmanlar, o dönem Türk sineması için oldukça yüksek maliyetli ve yenilikçi hamlelerdi.

İlginç bir bilgi: Filmdeki bazı aksiyon sekansları için o dönem Türkiye’de nadir bulunan özel efekt uzmanlarıyla çalışılmıştır. Ayrıca Lale Mansur, bu filmdeki performansıyla 1993 Antalya Altın Portakal Film Festivali’nde “En İyi Kadın Oyuncu” ödülünü almıştır. Şerif Gören ise bu filmle, Yol filmindeki başarısından çok farklı bir kulvarda, “pop-art” bir sinema dili kurabileceğini kanıtlamıştır.

KÜNYE:

Başlık	Detay
Yönetmen	Şerif Gören
Yapımcı	Şerif Gören
Senarist	Şerif Gören
Oyuncular	Şener Şen, Lale Mansur, Taner Barlas
Müzik	Atilla Özdemiroğlu
Görüntü Yönetmeni	Erdal Kahraman
Kurgu	Nevzat Dişiaçık
Stüdyo	Promete Film
Yapım Yılı	1993
Tür	Komedi, Macera, Suç
Süre	100 Dakika
Ülke / Dil	Türkiye / Türkçe

FRAGMAN:

 

DAHA FAZLASI:

IMDB, Sinemalar, Wikipedia