Daniel Roher ve Charlie Tyrell’in imzasını taşıyan, 2026 yapımı Yapay Zeka Belgeseli: Ya da Nasıl Bir Apokaloptimiste Dönüştüm (The AI Doc: Or How I Became an Apocaloptimist), Netflix’te yayınlandı. Navalny ile Oscar kazanan Roher, filmi ilk çocuğunu beklerken, baba olmaya hazırlanırken çekiyor; çocuğunun miras alacağı dünyayı anlamak için yapay zeka teknolojisinin en önde gelen isimleriyle…
Anthropic’in Mart ayında yayınladığı rapor, yapay zekânın entelektüel emek üzerindeki tehditlerinin boyutlarını daha görünür kılıyor. Baskı artık yalnızca üretim tabanında yoğunlaşmıyor; beyaz yakalının bilgi ve uzmanlığının da mülksüzleştirilmesi süreci başlamış durumda. Ve bu son derece hızlı bir şekilde oluyor. 1. Bilişsel sermayenin mülksüzleştirilmesi Teorik kapasite ile gerçek kullanım arasındaki fark, basitçe “yavaş benimseme” olarak açıklanamaz.…
Elon Musk hakkında herkesin bir cümlesi var. Dâhi. Şarlatan. Kurtarıcı. Trol. Bu cümleler birbirinden ne kadar farklı görünse de ortak bir kusuru paylaşıyorlar: hepsi Musk’ı salt bir birey olarak ele alıyor. Onu anlamak için karakterini masaya yatırmayı, çocukluğunu deşmeyi, davranış bozukluklarını sınıflandırmayı öneriyorlar. Quinn Slobodian ve Ben Tarnoff’un Nisan 2026’da HarperCollins’ten çıkan kitabı Muskism: A…
Hafta sonu Daniel Roher ve Charlie Tyrell’in 2026 yapımı The AI Doc: Or How I Became an Apocaloptimist adlı belgeseli izledim. Everything Everywhere All at Once ekibi tarafından, baş döndürücü bir kurgu ritmiyle hazırlanan belgesel, yapay zeka tartışmasına alışılmadık bir yerden giriyor: bir baba adayının kaygısından. Oscarlı Daniel Roher, filmi ilk çocuğunu beklerken hazılıyor ve…
OpenAI’nin web sitesinde bir misyon ifadesi var: “İnsanlığın tümüne fayda sağlayan yapay zeka geliştirmek.” Tümüne. 2023 yılında Time dergisi bu “tüm” içinde kimin olduğuna dair çarpıcı bir ayrıntı ortaya koydu: OpenAI, ChatGPT’yi daha az zararlı hale getirmek için Kenya’daki işçilere saatte iki dolar ödüyordu. Bu işçilerin görevi, modelin ürettiği şiddet, cinsel istismar ve nefret içerikli…
Türkiye’nin Ulusal Yapay Zeka Stratejisi 2021-2025 belgesi 52 sayfa. İlk cümle şöyle: “Yapay zeka; ekonomik kalkınma, toplumsal refah ve ulusal güvenlik açısından kritik bir teknoloji haline gelmiştir.” Belgenin hazırlandığı bilgisayarlar büyük ihtimalle Windows çalıştırıyordu. Metin Microsoft Word’de yazıldı. Strateji dokümanı, PDF olarak kamuoyuyla paylaşılmadan önce muhtemelen Google Drive’da ya da OneDrive’da tutuldu. Ulusal yapay zeka…
2023 yılında Dünya Ekonomik Forumu’nda konuşan Sam Altman şunu söyledi: “Yapay zeka, insanlık tarihinin en büyük eşitleyicisi olabilir. Küçük bir çiftçi, artık dünyanın en iyi tarım danışmanına erişebilir.” Altman’ın bu cümleyi kurduğu sırada OpenAI’nin değeri seksen beş milyar dolardı. O çiftçinin bu değerden aldığı pay ise sıfır. Bu bir çelişki değil mi? Kimilerine göre öyle,…
27 Şubat 2026’da yapay zeka dünyasında insanlığın kaderini belirleyici bir şey oldu. ABD Savunma Bakanlığı, yapay zeka modeli Claude’un üreticisi Anthropic’i bir “tedarik zinciri riski” olarak ilan etti. Gerekçe, Anthropic’in, Pentagon’a verdiği yapay zeka modelini “tüm yasal amaçlar doğrultusunda” kullanmasına izin vermemesiydi. Şirket iki şeyi reddediyordu: Amerikalıların kitlesel gözetlenmesi ve insan onayı olmaksızın ateşlenen otonom…
Yapay zeka dendiğinde kamusal tartışma çok hızlı biçimde aynı korkuya kilitleniyor: “Makineler insanların işini elinden alacak mı?” Bu soru güçlü, çarpıcı ve anlaşılır; ama çoğu zaman asıl dönüşümü görmemizi de engelliyor. Çünkü bugün verilerin anlattığı hikaye, ne tam bir istihdam kıyametine ne de teknoloji şirketlerinin vaat ettiği pürüzsüz bir verimlilik devrimine benziyor. Daha karmaşık, daha…
1. Pentagon ve Anthropic arasındaki krizin temel sebebi nedir? Krizin merkezinde, Anthropic’in geliştirdiği yapay zeka modeli Claude‘un askeri amaçlarla kullanımına yönelik getirilen kısıtlamalar yer almaktadır. Anthropic ile Pentagon arasında süregelen 200 milyon dolarlık sözleşme müzakerelerinde, şirket teknolojisinin “kitlesel iç gözetim” ve “tam otonom silah sistemleri” için kullanılmamasını şart koşmuştur. Trump yönetimi ve Pentagon ise yapay…
Geçtiğimiz hafta Reuters’ta yer alan bir haber, otomotiv sektöründe sessizce büyüyen bir gerilimi görünür kıldı. Hyundai Motor’un Güney Kore’deki sendikası, şirketin üretim hatlarına humanoid (insan benzeri) robotlar entegre etme planına karşı uyarıda bulundu. Sendikaya göre bu adım, doğrudan istihdamı tehdit ediyor. Hyundai ise robot yatırımlarını verimlilik, güvenlik ve uzun vadeli rekabet gücü çerçevesinde değerlendiriyor. Haberde…
(Albert O. Hirschman’ın “Gericiliğin Retoriği” çerçevesinden bir Türkiye okuması) Albert O. Hirschman (1915–2012), 20. yüzyılın en özgün siyaset bilimcilerinden ve iktisatçılarından biri. Özellikle kalkınma iktisadı, demokrasi, toplumsal değişim ve siyasal söylem üzerine geliştirdiği analizlerle tanınıyor. Hirschman “sınıflandırması zor” ama etkisi geniş düşünürlerinden biri. Onu yalnızca bir iktisatçı, yalnızca bir siyaset bilimci ya da yalnızca bir…
2026 yılı Ocak ayında Davos’ta gerçekleştirilen Dünya Ekonomik Forumu’nun (WEF) şüphesiz ki en önemli konu başlığı yapay zeka teknolojisiydi. Yapay zeka (YZ) hakkında yapılan birçok konuşmanın ve röportajın arasında en öne çıkanı ise tarihçi yazar Yuval Noah Harari’nin gerçekleştirdiği “Yapay Zeka ve İnsanlık Üzerine Dürüst Bir Sohbet” başlıklı konuşması oldu. Konuşma, YZ’nin sadece bir teknoloji…
Bugün siyaset meclislerde, miting meydanlarında ya da parti programlarında değil; akışlarda, öneri motorlarında ve görünmez sıralama sistemlerinde kuruluyor. Sandık hala var, ama karar sandıkta verilmiyor. Algoritma çağında siyaset, kolektif öznenin çözülmesiyle başlıyor. Yurttaş yerini kullanıcıya, seçmen yerini veri noktasına bırakıyor. Örgütlü toplumun yerini, tek tek profillenen bireylerin parçalı psikografileri alıyor. Artık “neye inanıyorsun?” değil; “neye…
Türkiye’de herhangi bir haber kanalını açtığınızda, X’teki “Gündemdekiler” sekmesine baktığınızda veya gergin bir aile yemeğinde masanın ortasına siyaset düştüğünde hissettiğiniz o duygu tanıdık mı? Hani sanki iki farklı gezegenin insanları konuşuyor gibidir. Kelimeler aynıdır ama anlamlar çarpışır. Yıllardır bize bu çatışmanın sebebinin ideolojiler olduğu söylendi: Sağcılar ve Solcular, Laikler ve Muhafazakarlar, Modernler ve Gelenekçiler… Ancak,…
10-11 Şubat tarihlerinde Paris’te düzenlenen Yapay Zeka Eylem Zirvesi, yapay zekanın olumsuz toplumsal etkilerinin ne kadar ciddi ve yakın olduğunu gözler önüne serdi. Zirve sonrasında yayınlanan kapsayıcı ve sürdürülebilir yapay zeka hakkındaki bildiri 60’tan fazla ülke tarafından imzalanırken, ABD ve İngiltere tarafından desteklenmedi.
Yanis Varoufakis’in Teknofeodalizm: Kapitalizmi Ne Öldürdü? adlı kitabı, dijital çağda kapitalizmin dönüşümünü ele alıyor. Varoufakis’e göre, kapitalizm artık sona ermiş durumda ve yerine teknofeodalizm adını verdiği, dijital platformların ve “bulut sermayesi”nin hâkim olduğu yeni bir sistem gelmiştir. Bu sistem, geçmişin piyasa rekabetine dayalı kapitalizminden farklı olarak, kullanıcıların ve işletmelerin platformlara bağımlı olduğu, rant temelli bir…
İnterneti her şeyin altyapısına dönüştüren dijital dönüşüm ve platform kapitalizmi, tekelleşme, verileştirme ve finanslaştırma ile toplumları kontrol altında tutmayı kolaylaştırarak neoliberal politikaların bütüncül modelini tamamlıyor. Özellikle Snowden sonrası dünyada Silikon Vadisi, geleneksel ekonomik yapıları tehdit eden ilerlemeci yönünü terk ederek merkezileşmeyi, eşitsizlikleri ve güç yoğunlaşmasını derinleştiren, savaş ve çatışmadan beslenen bir barbarlığın hizmetine girdi.
Son birkaç yıldır yapay zeka teknolojisi, küresel düzeyde en tartışmalı konularından biri haline geldi. Gün geçtikçe daha fazla alanda kullanılmaya başlanan bu teknoloji, insanlık için büyük fırsatlar sunarken, ciddi endişelere de sebep oluyor. Örneğin, yapay zekanın sağlık, finans ve ulaşım gibi sektörlerde verimliliği artırma potansiyeli büyük bir heyecanla karşılanırken, istihdam üzerindeki olumsuz etkileri, yapay zeka…
Dünyada en çok seçmene sahip, en büyük demokratik seçimi Hindistan’da yapılıyor. Seçim kampanyalarında deepfake videolar öne çıkıyor. El Cezire’nin haberine göre, Hindistan’daki siyasi partiler, Nisan ve Mayıs aylarında gerçekleşecek parlamento seçimleri öncesinde yapay zeka tarafından oluşturulan kampanya mesajlarını benimsedi. İktidardaki Bharatiya Janata Partisi’nin (BJP) başkanı Başbakan Narendra Modi, 2020’deki kampanya videolarında yapay zeka kullanımına öncülük etmişti.…