Hafta sonu Daniel Roher ve Charlie Tyrell’in 2026 yapımı The AI Doc: Or How I Became an Apocaloptimist adlı belgeseli izledim. Everything Everywhere All at Once ekibi tarafından, baş döndürücü bir kurgu ritmiyle hazırlanan belgesel, yapay zeka tartışmasına alışılmadık bir yerden giriyor: bir baba adayının kaygısından. Oscarlı Daniel Roher, filmi ilk çocuğunu beklerken hazılıyor ve…
OpenAI’nin web sitesinde bir misyon ifadesi var: “İnsanlığın tümüne fayda sağlayan yapay zeka geliştirmek.” Tümüne. 2023 yılında Time dergisi bu “tüm” içinde kimin olduğuna dair çarpıcı bir ayrıntı ortaya koydu: OpenAI, ChatGPT’yi daha az zararlı hale getirmek için Kenya’daki işçilere saatte iki dolar ödüyordu. Bu işçilerin görevi, modelin ürettiği şiddet, cinsel istismar ve nefret içerikli…
Türkiye’nin Ulusal Yapay Zeka Stratejisi 2021-2025 belgesi 52 sayfa. İlk cümle şöyle: “Yapay zeka; ekonomik kalkınma, toplumsal refah ve ulusal güvenlik açısından kritik bir teknoloji haline gelmiştir.” Belgenin hazırlandığı bilgisayarlar büyük ihtimalle Windows çalıştırıyordu. Metin Microsoft Word’de yazıldı. Strateji dokümanı, PDF olarak kamuoyuyla paylaşılmadan önce muhtemelen Google Drive’da ya da OneDrive’da tutuldu. Ulusal yapay zeka…
Günlük hayatta ChatGPT’nin “yardımcı olmaktan mutluluk duyduğunu” söylemesine veya Claude’un bir hata yaptığında içtenlikle özür dilemesine artık alıştık. Çoğumuz, mühendislerin de sıklıkla dile getirdiği gibi, bu nazik tavırları gelişmiş bir performans olarak görüp geçiyoruz. Ancak Mayıs 2026 tarihli Center for AI Safety (CAIS) tarafından yayımlanan kapsamlı bir araştırma, bu konforlu algıyı kökünden sarsıyor. 56 farklı…
2023 yılında Dünya Ekonomik Forumu’nda konuşan Sam Altman şunu söyledi: “Yapay zeka, insanlık tarihinin en büyük eşitleyicisi olabilir. Küçük bir çiftçi, artık dünyanın en iyi tarım danışmanına erişebilir.” Altman’ın bu cümleyi kurduğu sırada OpenAI’nin değeri seksen beş milyar dolardı. O çiftçinin bu değerden aldığı pay ise sıfır. Bu bir çelişki değil mi? Kimilerine göre öyle,…
Geçen hafta gazeteci Barış Doğru’nun 17. Amaç Youtube kanalına konuk oldum. Yapay zekanın insan üzerinde etkilerini konuştuk. Türkiye yapay zeka kullanımını en yaygın olduğu ülkelerden birisi olmasına rağmen, birçok insanın bu teknolojiden nasıl etkilendiği konusunda farkındalığının düşük olduğunu, bu konuların kamuoyunda fazla konuşulmadığından bahsettik. Yapay zekanın insan ve toplum üzerindeki etkileri önemli olduğu acil de…
Üretken yapay zeka araçlarının kullanımı yaygınlaştıkça yeni problemler ortaya çıkıyor. Son dönemde insanların yapay zeka sohbet botlarıyla uzun süre konuştuktan sonra gerçeklikten koptuğuna dair yüzlerce vaka belgelendi. Örneğin bir muhasebeci, birkaç hafta ChatGPT kullanımının ardından “sahte bir evrende mahsur kaldığına” inanmaya başladı, ailesinden koptu ve uyuşturucu kullanımını artırdı. Bu tür vakaların en az 14’ü ölümle…
Bu yazı disindeki beş yazıda giderek genişleyen bir tablo çizdim. Yapay zekanın görünmez bir altyapıya dönüştüğünü, karar verme kapasitesinin sessizce makineye devredildiğini, düşünme kapasitesinin körelebileceğini, ortak gerçeklik zemininin aşındığını ve demokratik katılımın dönüştüğünü ele aldım. Her yazının arkasında bir soru bekliyordu: Peki ne yapmalıyız? Çerçeveyi belirleyelim “İnsan kalmak” ifadesi ilk bakışta duygusal ve romantik bir…
2024: İnsanlık tarihinin en büyük seçim yılı 2024, seçim yoğunluğu bakımından insanlık tarihinin en olağan dışı yılıydı. 72 ülkede 3,7 milyar seçmen oy kullanma hakkına sahipti. ABD, Hindistan, Avrupa Parlamentosu, Endonezya, Meksika, Güney Afrika… Küresel nüfusun yarısından fazlası sandığa gidecekti. Ve tüm bu seçimlerde yapay zeka ilk kez sistematik biçimde sahne aldı. Sonuçlar beklentilerden daha…
Bir deney 2011 yılında Eli Pariser küçük ama çarpıcı bir deney yaptı. İki arkadaşına aynı arama motorunda “BP” yazdırdı. Birinin ekranında şirketin hisse fiyatları çıktı. Diğerinde Meksika Körfezi’ni kirleten petrol ile ilgili haberler. Aynı kelime, aynı an, iki ayrı dünya. Pariser bunu filtre balonu olarak adlandırdı ve şunu öngördü: Algoritmalar bize yalnızca görmek istediğimizi gösterirse,…
Bir metafor ve gerçekliği Londra’nın taksicilerinin beyni diğer insanlardan farklı. Bu bir abartı değil, bilimsel bir bulgu. Nörobilimci Eleanor Maguire’ın 2000 yılında yayımladığı araştırma, şehrin karmaşık sokaklarını ezberleyen taksi sürücülerinin arka hipokampüslerinin, aynı yaştaki diğer insanlara kıyasla belirgin biçimde büyüdüğünü ortaya koydu. Üstelik bu büyüme, sürücülerin meslekte geçirdiği yıllarla doğru orantılıydı. Beyin, kullandığımız ölçüde gelişiyor.…
Küçük bir deney Şu soruyu bir düşünün: Bugün aldığınız kararların kaçta kaçı gerçekten sizin kararlarınızdı? Sabah haberlere baktığınızda hangi haberlerin önünüze geldiğine siz mi karar verdiniz? Bir restorana gideceğinizde o restoranı kim seçti? Siz mi, yoksa arama motoru mu? İş yerinde bir rapor yazarken içeriği, yapıyı, hatta üslubu kim belirledi? Bu sorular ürkütücü olmak zorunda…
Önce şunu soralım: Teknoloji nedir? Soruyu sormak bile garip geliyor. Gündelik dilde teknoloji denince aklımıza ekranlar, cihazlar, uygulamalar geliyor. Tanımlamamıza gerek yok, zaten etrafımızı sarmış durumda. Belki tam da bu yüzden tanımlamak gerekiyor. Hayatımızı bu kadar çevrelemiş bir olgudan ne anlıyoruz? Teknolojinin ne olduğunu anlamak, yapay zekanın üzerimizdeki etkisini tespit etmenin ilk adımı olacak. Teknoloji…
27 Şubat 2026’da yapay zeka dünyasında insanlığın kaderini belirleyici bir şey oldu. ABD Savunma Bakanlığı, yapay zeka modeli Claude’un üreticisi Anthropic’i bir “tedarik zinciri riski” olarak ilan etti. Gerekçe, Anthropic’in, Pentagon’a verdiği yapay zeka modelini “tüm yasal amaçlar doğrultusunda” kullanmasına izin vermemesiydi. Şirket iki şeyi reddediyordu: Amerikalıların kitlesel gözetlenmesi ve insan onayı olmaksızın ateşlenen otonom…
Yapay zeka dendiğinde kamusal tartışma çok hızlı biçimde aynı korkuya kilitleniyor: “Makineler insanların işini elinden alacak mı?” Bu soru güçlü, çarpıcı ve anlaşılır; ama çoğu zaman asıl dönüşümü görmemizi de engelliyor. Çünkü bugün verilerin anlattığı hikaye, ne tam bir istihdam kıyametine ne de teknoloji şirketlerinin vaat ettiği pürüzsüz bir verimlilik devrimine benziyor. Daha karmaşık, daha…
1. Pentagon ve Anthropic arasındaki krizin temel sebebi nedir? Krizin merkezinde, Anthropic’in geliştirdiği yapay zeka modeli Claude‘un askeri amaçlarla kullanımına yönelik getirilen kısıtlamalar yer almaktadır. Anthropic ile Pentagon arasında süregelen 200 milyon dolarlık sözleşme müzakerelerinde, şirket teknolojisinin “kitlesel iç gözetim” ve “tam otonom silah sistemleri” için kullanılmamasını şart koşmuştur. Trump yönetimi ve Pentagon ise yapay…
Geçtiğimiz hafta Reuters’ta yer alan bir haber, otomotiv sektöründe sessizce büyüyen bir gerilimi görünür kıldı. Hyundai Motor’un Güney Kore’deki sendikası, şirketin üretim hatlarına humanoid (insan benzeri) robotlar entegre etme planına karşı uyarıda bulundu. Sendikaya göre bu adım, doğrudan istihdamı tehdit ediyor. Hyundai ise robot yatırımlarını verimlilik, güvenlik ve uzun vadeli rekabet gücü çerçevesinde değerlendiriyor. Haberde…
2026 yılı Ocak ayında Davos’ta gerçekleştirilen Dünya Ekonomik Forumu’nun (WEF) şüphesiz ki en önemli konu başlığı yapay zeka teknolojisiydi. Yapay zeka (YZ) hakkında yapılan birçok konuşmanın ve röportajın arasında en öne çıkanı ise tarihçi yazar Yuval Noah Harari’nin gerçekleştirdiği “Yapay Zeka ve İnsanlık Üzerine Dürüst Bir Sohbet” başlıklı konuşması oldu. Konuşma, YZ’nin sadece bir teknoloji…
Hepimiz o “büyülü” anı en az bir kez yaşadık. Birkaç anahtar kelimeyi istem (prompt) kutusuna yazıyoruz, “Enter” tuşuna basıyoruz ve saniyeler içinde ekranımızda beliriveriyor: Kusursuz bir e-posta taslağı, karmaşık bir Excel formülü veya detaylı bir pazar analizi özeti. Sanki görünmez bir el, zihnimizdeki yükü alıp bizim yerimize taşıyor. Bu, şüphesiz ki modern iş dünyasının gördüğü…
Yapay zeka alanındaki hızlı gelişmeler birçoğumuzu tedirgin ediyor. Bu yıkıcı teknolojinin yetenekleri, kullanım alanları ve potansiyeli hakkındaki yeni gelişmeleri öğrendikçe tedirginliğimiz artıyor. Nitekim birçok araştırma, yapay zeka hakkında daha fazla bilgi sahibi olanların bu teknolojiye daha mesafeli yaklaştığını ortaya koyuyor (1). Bununla birlikte We Are Social’ın 2025 araştırması ise yapay zeka teknolojisine en fazla angaje…