KONU:

Makedon yönetmen Milcho Manchevski’nin bu etkileyici ilk filmi, “Kelimeler”, “Yüzler” ve “Fotoğraflar” adlı birbirine sıkı sıkıya bağlı üç bölümden oluşur. Hikâye, Makedonya’nın manastır sessizliğinden Londra’nın kaotik modernizmine, oradan tekrar Balkanlar’ın barut kokan köylerine uzanır. Suskunluk yemini etmiş bir keşiş, Londra’da yaşayan bir fotoğraf editörü ve savaşın ortasındaki vatanına dönen dünyaca ünlü bir fotoğrafçı olan Aleksander; milliyetçilik ve dini çatışmaların gölgesinde trajik bir şekilde birbirine bağlanır. “Zaman ölmez, daire yuvarlak değildir” mottosuyla ilerleyen film, birinin bittiği yerde diğerinin başladığı, şiddetin bulaşıcı doğasını ve barışın imkansızlığını anlatan lirik bir anlatı sunar. Spoiler vermeden söyleyebilirim ki; film, küçük bir kıvılcımın nasıl koca bir yangına dönüşebileceğini dairesel bir kurguyla gözler önüne seriyor.

YORUM (Spoiler İçermez):

Ulsular arası sinemada “Before The Rain” adıyla tanınan Yağmurdan Önce Pred Dozhdot), 1990’larda parçalanan Yugoslavya’nın acısını ve etnik nefretin mantıksızlığını dünyaya haykıran en güçlü yapıtlardan biridir. Teknik açıdan bakıldığında, Manchevski’nin dairesel anlatı yapısı sinema tarihinde bir devrim niteliğindedir; olaylar öyle bir kurgulanmıştır ki, son aslında başlangıcın kendisidir. Görüntü yönetmeni Manuel Teran, Makedonya’nın çorak ama ruhani topraklarını, sanki bir Orta Çağ tablosuymuş gibi çerçeveler. Londra bölümlerindeki soğuk ve steril atmosfer ile Makedonya’nın tozlu, sıcak ve kan kokan atmosferi arasındaki kontrast, yönetmenin “medeniyet” ve “barbarlık” kavramlarını sorgulatmasına yardımcı olur. Oyunculuklarda Rade Šerbedžija, vatanına dönen yorgun fotoğrafçı Aleksander rolünde adeta ruhunu ortaya koyar; onun her bakışında geçmişin yükünü ve geleceğin karanlığını görebilirsiniz. Filmin müzikleri ise Makedon grup Anastasia tarafından yapılmıştır ve Bizans tınılarıyla modern elektroniği birleştiren bu ezgiler, filmin mistik dokusunu tamamlayan en önemli unsurdur. Sinematografisiyle büyüleyen film, izleyiciyi “Savaş neden başlar?” sorusundan ziyade “Nefret nasıl miras kalır?” sorusuyla baş başa bırakır. Sanat yönetimi, kullanılan semboller ve özellikle yağmurun (gelmekte olan felaketin habercisi olarak) kullanımı, filmi teknik bir kusursuzluğa ulaştırır. Puanım: 8,0/10

Film, 1994 yılında Venedik Film Festivali’nde en büyük ödül olan Altın Aslan’ı kazanarak büyük bir başarıya imza atmış ve Makedonya’nın Oscar adayı olan ilk filmi olarak “En İyi Yabancı Film” dalında ilk 5’e kalmıştır.

Yönetmen Milcho Manchevski, bu filmi çekmeden önce New York’ta müzik klipleri yönetiyordu; bu görsel dinamizm filmdeki kurgu hızına ve estetiğine doğrudan yansımıştır.

Filmde kullanılan “Zaman ölmez, daire yuvarlak değildir” (Time never dies, the circle is not round) sözü, bir duvar yazısı olarak filmde karşımıza çıkar ve aslında Stephen King’in Kara Kule serisine bir selam niteliği taşır. Film, vizyona girdiği dönemde New York Times tarafından “Yılın En İyi 10 Filmi” listesine alınmış ve Balkan sinemasının Rönesans’ı olarak kabul edilmiştir.

KÜNYE:

FRAGMAN:

DAHA FAZLASI:

IMDB, Rotten Tomatoes, Wikipedia