Bir yılda kullanım neredeyse iki katına çıktı. Şimdi asıl soru, bu yaygınlaşmanın çalışma hayatını nasıl etkilediği ve ne kadar ekonomik değer ürettiği.
Türkiye’de yapay zekâya duyulan heyecan son üç yılda azaldı. Buna karşılık kullanım hızla artıyor. Ipsos’un Türkiye örnekleminde yapay zekâ destekli ürün ve hizmetlerden heyecan duyanların oranı 2023’te %74 iken 2026’da %65’e geriledi. TÜİK’e göre ise son üç ayda internet kullanan 16–74 yaş grubunda üretken yapay zekâ kullanımı bir yılda %19,2’den %37,6’ya çıktı. İki araştırma farklı grupları ve farklı dönemleri ölçüyor. Yine de yan yana okunduklarında önemli bir ayrım ortaya çıkıyor. Teknoloji daha yaygın kullanılırken ona duyulan heyecan azalabiliyor. Ipsos Türkiye · TÜİK Yapay Zekâ İstatistikleri 2026
Türkiye’de kullanım nerede yoğunlaşıyor?
TÜİK verilerinde üretken yapay zekâ kullanımı 16–24 yaş grubunda yaklaşık %65. Eğitim düzeyine göre fark da büyük. Yükseköğretim mezunlarında kullanım yaklaşık %63, ilkokul mezunlarında %9. Kullananların büyük çoğunluğu teknolojiden kişisel amaçlarla yararlanıyor. Mesleki amaçla kullananların oranı ise %37. Yapay zekâ günlük hayata hızla giriyor, fakat bu yaygınlaşmanın iş hayatındaki karşılığı henüz daha sınırlı. TÜİK
Şirketlerde de benzer bir ayrışma var. En az 10 çalışanı olan girişimlerde herhangi bir yapay zekâ teknolojisini kullanma oranı 2025’te %7,5 iken 2026’da %14’e çıktı. Oran 10–49 çalışanı olan girişimlerde yaklaşık %13, 250 ve üzeri çalışanı olanlarda %37. Telekomünikasyon, programlama ve bilişim faaliyetlerinde ise %64’e yaklaşıyor. Yapay zekâ kullanan girişimlerin en sık bildirdiği kullanım alanları pazarlama ve satış, Ar-Ge ve üretim veya hizmet süreçleri. TÜİK
Ülkeler arasında hizmetlerin GSYH’deki payı yükseldikçe yapay zekâ heyecanı genellikle düşüyor. Türkiye’de hizmetlerin payı grafikte yaklaşık %58, heyecan %65. Singapur, yüksek hizmet payı ve yüksek heyecanıyla genel eğilimden ayrılıyor.
Bu grafikle TÜİK verileri farklı ölçeklere bakıyor. Bir ülkenin hizmet ekonomisi olması, hangi şirketlerin yapay zekâyı iş süreçlerine kattığını tek başına açıklamıyor. Türkiye’de bilişim şirketleri ile küçük işletmeler arasındaki fark, dönüşümün nerede yoğunlaştığı hakkında daha somut bir fikir veriyor. Dünya Bankası hizmet katma değeri serisi · TÜİK
Ekonomik etki firmalarda görülmeye başladı
Türkiye’de 2021–2024 firma verilerini inceleyen Bilgin ve Ottaviano, fiber bağlantının kademeli yayılımından yararlanarak yapay zekânın etkisini araştırdı. Çalışma, daha iyi bağlantı sayesinde yapay zekâ kullanmaya başlayan firmalarda işgücü verimliliğinin ve ihracat yoğunluğunun arttığına işaret ediyor. Bu firmalarda istihdamın bileşimi de bilişimle ilgili rollere doğru kayıyor. Dolayısıyla Türkiye’de ekonomik etkiye dair bulgular, belirli firmaların sonuçlarında görülmeye başladı. Bu bulgulardan ülke ekonomisinin toplam kazancını hesaplamak için henüz yeterli veri yok. Bilgin ve Ottaviano, CEPR, 2026
Bu karşılaştırma, geçmiş refah artışının yapay zekâya verilen toplumsal tepkiyi tek başına açıklayamadığını gösteriyor. Türkiye’nin grafikteki yüksek medyan gelir artışından yapay zekânın büyümeye katkısını da çıkaramayız. Bunun için gelir veya üretkenlikteki değişimin ne kadarının teknoloji kullanımından kaynaklandığını ayıran firma araştırmaları gerekiyor. Dünya Bankası PIP · Ipsos ülke sonuçları
Gençler teknolojiyi en çok kullanan grup. İşe girişteki değişim de en çok onları ilgilendiriyor.
SGK kayıtlarını mesleklerin üretken yapay zekâya maruziyetiyle eşleştiren bir araştırma, Türkiye’de yaklaşık 2,3 milyon kayıtlı işi yüksek maruziyet grubunda sınıflandırıyor. Araştırmacılar, 2023 sonrasında bu mesleklerde istihdam artışının özellikle kariyerinin başındaki çalışanlarda zayıfladığını, 30 yaş üzerindekilerde benzer bir zayıflama görmediklerini bildiriyor. 2,3 milyon, görevleri teknolojiye yüksek ölçüde açık işlerin sayısı. Gözlenen değişim ise genç çalışanların istihdamındaki artış hızının düşmesi. Gürcihan, Beyhan ve Akçomak, 2026
Bu bulgu, Türkiye’de tartışmayı somut bir soruya taşıyor. Şirketler giriş seviyesindeki görevleri yeniden tasarlarken genç çalışanlar mesleki deneyimi nerede ve nasıl kazanacak? Yapay zekâyı kullanabilmek ile işin gerektirdiği muhakemeyi geliştirmek, aynı kariyerin iki ayrı parçası.
Eğitimde yapılan bir deney bu ayrımı görünür kılıyor. Türkiye’de yaklaşık bin lise öğrencisiyle yürütülen matematik çalışmasında, genel amaçlı bir GPT yardımcısı alıştırma performansını artırdı. Araç kaldırıldığında bu öğrenciler sınavda kontrol grubundan %17 daha düşük performans gösterdi. Öğretmenlerin katkısıyla tasarlanan ve doğrudan çözüm yerine ipucu veren sürümde ise sınav sonucu kontrol grubundan istatistiksel olarak farklı değildi. Tek bir okul ve dersle sınırlı bu çalışma, öğrencinin ne öğrendiğini anlamak için yardımsız performansına da bakmak gerektiğini gösteriyor. Bastani ve diğerleri, PNAS, 2025
Fayda beklentisinden gerçekleşen faydaya
Gallup’un ayrımı Türkiye için de iyi bir soru ortaya koyuyor. Bir kişi günlük hayatında yapay zekâdan yararlanırken ülke genelinde istihdamın nasıl etkileneceğinden kaygı duyabilir. Nitekim Ipsos’un Türkiye örnekleminde %62 günlük hayatının değiştiğini söylerken %45 yapay zekânın kendi işinin yerini almasından endişe duyuyor. Bu iki oran, aynı kişilerin iki görüşü birden taşıyıp taşımadığını göstermiyor. Ancak günlük hayata etki ile iş güvencesinin ayrı ayrı ele alınması gerektiğini ortaya koyuyor. Gallup · Ipsos Türkiye
Türkiye’de yapay zekânın etkisini değerlendirirken kullanım oranının yanına üç soru koymak gerekiyor. Küçük işletmelerde işgücü verimliliği artıyor mu? Gençler işe girip deneyim kazanabiliyor mu? Öğrenciler, araç yanlarında olmadığında da öğrendiklerini uygulayabiliyor mu? Kullanımın toplumsal ve ekonomik değere ne ölçüde dönüştüğünü bu sorulara verilecek yanıtlar gösterecek.