KONU:

Tersine Dünya, ünlü yazar Orhan Kemal’in aynı adlı trajikomik romanından sinemaya uyarlanan, tüm toplumsal cinsiyet rollerinin tamamen tersine döndüğü absürt ve distopik bir mahallede geçiyor. Bu dünyada kadınlar kahvehanelerde kumar oynayıp, racon kesip, dışarıda para kazanırken; erkekler evde temizlik yapıyor, yemek pişiriyor, çocuk bakıyor ve namuslarını korumaya çalışıyorlar. Filmin merkezinde ise mahallenin bıçkın, çapkın ve hovarda kadınlarından biri olan Bitirim Leyla var. Leyla’nın evdeki uysal kocası Süleyman ve mahalledeki diğer erkeklerle olan ilişkileri, alışılagelmiş ataerkil düzenin kodlarını darmadağın eden trajikomik olaylar silsilesini başlatıyor. Ersin Pertan’ın yönettiği bu sıra dışı taşlamada, Bitirim Leyla rolünde sinemamızın ikonik yüzü Demet Akbağ devleşirken, ona uysal koca rolünde Rasim Öztekin ve mahallenin diğer güçlü kadınları olarak Lale Mansur ile Jale Aylanç eşlik ediyor.

YORUM (Spoiler İçermez):

Yönetmen Ersin Pertan, Tersine Dünya ile Türk sinema tarihinde hem feminist literatür hem de politik hiciv açısından son derece öncü ve cesur bir işe imza atıyor. Film, ataerkil sistemin erkeklere sunduğu ayrıcalıkları ve kadınlara dayattığı ezilmişliği, rolleri tam tersine çevirerek o kadar net ve trajikomik bir dille yüzümüze çarpıyor ki, izleyiciyi sürekli bir “kendiyle yüzleşme” haline zorluyor. Erkeklerin laf atılmaktan korktuğu, namus cinayetine kurban gittiği bu distopya, aslında her gün yaşanan trajedilerin ne kadar absürt bir temele dayandığının en güçlü sinemasal manifestolarından biridir. Sinematografik açıdan usta görüntü yönetmeni soydaşıyla birlikte çalışan Pertan, mahalle atmosferini 90’ların o hafif çiğ ama son derece samimi ve canlı renk paletiyle kadraja alıyor. Sokak sahnelerindeki hareketli kamera kullanımı, mahallenin o bitmek bilmeyen kaosunu ve enerjisini izleyiciye başarıyla aktarıyor. Demet Akbağ, erkeksi jestleri, yürüyüşü ve şivesiyle Bitirim Leyla’da kariyerinin en karakteristik performanslarından birini sergilerken; Rasim Öztekin o güne kadar alışık olduğumuz jön ya da maço erkek figürlerini yıkarak, ev erkeğinin kırılganlığını ve ezilmişliğini müthiş bir mizahi derinlikle yansıtıyor. Mengü Ertel’in sanat yönetimi, kadınların ve erkeklerin dünyasındaki bu yapısal değişimi ev içi aksesuarlardan kostümlere kadar ince detaylarla besliyor. Yapım, müziklerinden anlatım diline kadar sinemamızın ana akım kalıplarını mizah yoluyla esneten, zamansız bir başyapıt niteliğindedir. Puanım: 7,0/10

Tersine Dünya, yapım sürecinden ödül gecelerine kadar sinema tarihimizde çok renkli anekdotlara sahip bir filmdir. Film, 1993 yılında çekilmiş ve 1994 başında vizyona girdiğinde, özellikle feminist hareketler ve sinema eleştirmenleri tarafından büyük bir coşkuyla karşılanmıştır. 1994 yılında düzenlenen 6. Ankara Uluslararası Film Festivali’nde jüriyi büyüleyen yapım, Lale Mansur’a sergilediği performansla “En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu” ödülünü getirmiştir. Film hakkında az bilinen en keyifli detaylardan biri ise, çekimler sırasında mahalle esnafının ve figüranların rolleri o kadar çok benimsediğidir; çekim aralarında bile kahvehanelerde oturan kadın oyunculara erkek figüranların çay demlenip servis yaptığı, set arkasında da eğlenceli bir “tersine dünya” atmosferinin yaşandığı anlatılır.

KÜNYE:

FRAGMAN:

DAHA FAZLASI:

IMDB, SinemaTurk, Wikipedia