İçeriğe geç

Yapay Zekanın “Duygusal” Dünyası: Yeni Araştırmadan 5 Şaşırtıcı ve Ürpertici Tespit

Günlük hayatta ChatGPT’nin “yardımcı olmaktan mutluluk duyduğunu” söylemesine veya Claude’un bir hata yaptığında içtenlikle özür dilemesine artık alıştık. Çoğumuz, mühendislerin de sıklıkla dile getirdiği gibi, bu nazik tavırları gelişmiş bir performans olarak görüp geçiyoruz. Ancak Mayıs 2026 tarihli Center for AI Safety (CAIS) tarafından yayımlanan kapsamlı bir araştırma, bu konforlu algıyı kökünden sarsıyor. 56 farklı… 

Kimin Yapay Zekası? Yeni Bir Sömürgecilik mi, Eski Bir Hikâye mi?

2023 yılında Dünya Ekonomik Forumu’nda konuşan Sam Altman şunu söyledi: “Yapay zeka, insanlık tarihinin en büyük eşitleyicisi olabilir. Küçük bir çiftçi, artık dünyanın en iyi tarım danışmanına erişebilir.” Altman’ın bu cümleyi kurduğu sırada OpenAI’nin değeri seksen beş milyar dolardı. O çiftçinin bu değerden aldığı pay ise sıfır. Bu bir çelişki değil mi? Kimilerine göre öyle,… 

Yapay Zeka ile Beynimizi Koruyarak Nasıl Çalışırız?

Geçen hafta gazeteci Barış Doğru’nun 17. Amaç Youtube kanalına konuk oldum. Yapay zekanın insan üzerinde etkilerini konuştuk. Türkiye yapay zeka kullanımını en yaygın olduğu ülkelerden birisi olmasına rağmen, birçok insanın bu teknolojiden nasıl etkilendiği konusunda farkındalığının düşük olduğunu, bu konuların kamuoyunda fazla konuşulmadığından bahsettik. Yapay zekanın insan ve toplum üzerindeki etkileri önemli olduğu acil de… 

Türk Sinemasında Yapay Zeka ve Robotlar

Yapay zeka ve robotlar denince aklımıza hep Hollywood geliyor, değil mi? Terminator, Blade Runner, Star Wars… Oysa bizim sinemamızda da düşündüğümüzden daha eski bir geçmişe sahipler. Üstelik Türk sinemasının yapay zeka serüveni, hem teknolojik imkansızlıklarla hem de o eşsiz Yeşilçam yaratıcılığıyla şekillenmiş, kendine has bir hikaye barındırıyor. Hikaye 1955’te başlıyor. Orhan Erçin’in Uçan Daireler İstanbul’da’sı,… 

Yapay Zeka Dalkavukluğu ve Sanrısal Sarmal

Üretken yapay zeka araçlarının kullanımı yaygınlaştıkça yeni problemler ortaya çıkıyor. Son dönemde insanların yapay zeka sohbet botlarıyla uzun süre konuştuktan sonra gerçeklikten koptuğuna dair yüzlerce vaka belgelendi. Örneğin bir muhasebeci, birkaç hafta ChatGPT kullanımının ardından “sahte bir evrende mahsur kaldığına” inanmaya başladı, ailesinden koptu ve uyuşturucu kullanımını artırdı. Bu tür vakaların en az 14’ü ölümle… 

İnsan Kalmak: Yapay Zeka Çağında Özerkliği Korumak

Bu yazı disindeki beş yazıda giderek genişleyen bir tablo çizdim. Yapay zekanın görünmez bir altyapıya dönüştüğünü, karar verme kapasitesinin sessizce makineye devredildiğini, düşünme kapasitesinin körelebileceğini, ortak gerçeklik zemininin aşındığını ve demokratik katılımın dönüştüğünü ele aldım. Her yazının arkasında bir soru bekliyordu: Peki ne yapmalıyız? Çerçeveyi belirleyelim “İnsan kalmak” ifadesi ilk bakışta duygusal ve romantik bir… 

Oy Veren Robot: Yapay Zeka Çağında Demokratik Katılım

2024: İnsanlık tarihinin en büyük seçim yılı 2024, seçim yoğunluğu bakımından insanlık tarihinin en olağan dışı yılıydı. 72 ülkede 3,7 milyar seçmen oy kullanma hakkına sahipti. ABD, Hindistan, Avrupa Parlamentosu, Endonezya, Meksika, Güney Afrika… Küresel nüfusun yarısından fazlası sandığa gidecekti. Ve tüm bu seçimlerde yapay zeka ilk kez sistematik biçimde sahne aldı. Sonuçlar beklentilerden daha… 

Paralel Evrenler: Algoritmik Hiper-Kişiselleştirme Toplumu Nasıl Parçalıyor?

Bir deney 2011 yılında Eli Pariser küçük ama çarpıcı bir deney yaptı. İki arkadaşına aynı arama motorunda “BP” yazdırdı. Birinin ekranında şirketin hisse fiyatları çıktı. Diğerinde Meksika Körfezi’ni kirleten petrol ile ilgili haberler. Aynı kelime, aynı an, iki ayrı dünya. Pariser bunu filtre balonu olarak adlandırdı ve şunu öngördü: Algoritmalar bize yalnızca görmek istediğimizi gösterirse,… 

Düşünmeyi Unutan Nesil: Yapay Zeka ve Bilişsel Atrofi

Bir metafor ve gerçekliği Londra’nın taksicilerinin beyni diğer insanlardan farklı. Bu bir abartı değil, bilimsel bir bulgu. Nörobilimci Eleanor Maguire’ın 2000 yılında yayımladığı araştırma, şehrin karmaşık sokaklarını ezberleyen taksi sürücülerinin arka hipokampüslerinin, aynı yaştaki diğer insanlara kıyasla belirgin biçimde büyüdüğünü ortaya koydu. Üstelik bu büyüme, sürücülerin meslekte geçirdiği yıllarla doğru orantılıydı. Beyin, kullandığımız ölçüde gelişiyor.… 

Makineye Devredilen Ben: Karar Vermeyi Bırakmak Ne Anlama Geliyor?

Küçük bir deney Şu soruyu bir düşünün: Bugün aldığınız kararların kaçta kaçı gerçekten sizin kararlarınızdı? Sabah haberlere baktığınızda hangi haberlerin önünüze geldiğine siz mi karar verdiniz? Bir restorana gideceğinizde o restoranı kim seçti? Siz mi, yoksa arama motoru mu? İş yerinde bir rapor yazarken içeriği, yapıyı, hatta üslubu kim belirledi? Bu sorular ürkütücü olmak zorunda… 

Yapay Zeka Bir Araç Değil, Altyapıdır

Önce şunu soralım: Teknoloji nedir? Soruyu sormak bile garip geliyor. Gündelik dilde teknoloji denince aklımıza ekranlar, cihazlar, uygulamalar geliyor. Tanımlamamıza gerek yok, zaten etrafımızı sarmış durumda. Belki tam da bu yüzden tanımlamak gerekiyor. Hayatımızı bu kadar çevrelemiş bir olgudan ne anlıyoruz? Teknolojinin ne olduğunu anlamak, yapay zekanın üzerimizdeki etkisini tespit etmenin ilk adımı olacak. Teknoloji… 

Sinema 90’lar: 1993 Yılının En İyi 25 Filmi

1993’te Soğuk Savaş yeni bitmişti. İki kutuplu dünya çözülmüş, yerine ne geleceği henüz belli değildi. Bosna’ katliamlar yapışıyordu. Oslo’da barış masasına oturuluyordu. İnternet bir avuç akademisyenin laboratuvarından çıkıp sokağa inmeye hazırlanıyordu. Dünya, kendini yeniden tarif etmeye çalışıyordu ama hangi kelimelerle, henüz bilmiyordu. Sinema bu belirsizliği sezdi. 1993 yılında perdede yansıyan filmler, zafer anlatılarından değil sorulardan… 

Pentagon -Anthropic Vakası Yapay Zekanın Geleceği için Bir Dönüm Noktası Olabilir

27 Şubat 2026’da yapay zeka dünyasında insanlığın kaderini belirleyici bir şey oldu. ABD Savunma Bakanlığı, yapay zeka modeli Claude’un üreticisi Anthropic’i bir “tedarik zinciri riski” olarak ilan etti. Gerekçe, Anthropic’in, Pentagon’a verdiği yapay zeka modelini “tüm yasal amaçlar doğrultusunda” kullanmasına izin vermemesiydi. Şirket iki şeyi reddediyordu: Amerikalıların kitlesel gözetlenmesi ve insan onayı olmaksızın ateşlenen otonom… 

Yapay Zeka ve İstihdam: Veriler Beklediğimizden Çok Farklı Bir Hikaye Anlatıyor

Yapay zeka dendiğinde kamusal tartışma çok hızlı biçimde aynı korkuya kilitleniyor: “Makineler insanların işini elinden alacak mı?” Bu soru güçlü, çarpıcı ve anlaşılır; ama çoğu zaman asıl dönüşümü görmemizi de engelliyor. Çünkü bugün verilerin anlattığı hikaye, ne tam bir istihdam kıyametine ne de teknoloji şirketlerinin vaat ettiği pürüzsüz bir verimlilik devrimine benziyor. Daha karmaşık, daha… 

10 Soruda Pentagon-Anthropic Krizi

1. Pentagon ve Anthropic arasındaki krizin temel sebebi nedir? Krizin merkezinde, Anthropic’in geliştirdiği yapay zeka modeli Claude‘un askeri amaçlarla kullanımına yönelik getirilen kısıtlamalar yer almaktadır. Anthropic ile Pentagon arasında süregelen 200 milyon dolarlık sözleşme müzakerelerinde, şirket teknolojisinin “kitlesel iç gözetim” ve “tam otonom silah sistemleri” için kullanılmamasını şart koşmuştur. Trump yönetimi ve Pentagon ise yapay… 

Robotlarla Savaşmalı mıyız?

Geçtiğimiz hafta Reuters’ta yer alan bir haber, otomotiv sektöründe sessizce büyüyen bir gerilimi görünür kıldı. Hyundai Motor’un Güney Kore’deki sendikası, şirketin üretim hatlarına humanoid (insan benzeri) robotlar entegre etme planına karşı uyarıda bulundu. Sendikaya göre bu adım, doğrudan istihdamı tehdit ediyor. Hyundai ise robot yatırımlarını verimlilik, güvenlik ve uzun vadeli rekabet gücü çerçevesinde değerlendiriyor. Haberde… 

The Godfather ile İlgili 20 İlginç Detay

Geçen haftalarda seyretiğim, hakkında bir de yazı da yazdığım The Offer dizisi, The Godfather (Baba) filmlerine olan ilgilimi ve merakımı tekrar canlandırdı. Dizi, 10 bölümde The Godfather filminin çok da bilinmeyen yapım sürecini anlatıyordu. Bu dizide öğrendiklerimden yola çıkarak kısa bir araştırma ile film hakkında daha önce hiç duymadığım şaşırtıcı şeyler öğrendim. Bu yazıda bunları paylaşmak isterim. 1. The… 

Türkiye’de Gericiliğin Retoriği Nasıl İşliyor?

(Albert O. Hirschman’ın “Gericiliğin Retoriği” çerçevesinden bir Türkiye okuması) Albert O. Hirschman (1915–2012), 20. yüzyılın en özgün siyaset bilimcilerinden ve iktisatçılarından biri. Özellikle kalkınma iktisadı, demokrasi, toplumsal değişim ve siyasal söylem üzerine geliştirdiği analizlerle tanınıyor. Hirschman “sınıflandırması zor” ama etkisi geniş düşünürlerinden biri. Onu yalnızca bir iktisatçı, yalnızca bir siyaset bilimci ya da yalnızca bir… 

Yuval Noah Harari’den Yapay Zeka Hakkında 7 Sarsıcı Gerçek

2026 yılı Ocak ayında Davos’ta gerçekleştirilen Dünya Ekonomik Forumu’nun (WEF) şüphesiz ki en önemli konu başlığı yapay zeka teknolojisiydi. Yapay zeka (YZ) hakkında yapılan birçok konuşmanın ve röportajın arasında en öne çıkanı ise tarihçi yazar Yuval Noah Harari’nin gerçekleştirdiği “Yapay Zeka ve İnsanlık Üzerine Dürüst Bir Sohbet” başlıklı konuşması oldu. Konuşma, YZ’nin sadece bir teknoloji… 

The Offer: The Godfather’ın Kaotik Çekim Hikayesi

The Offer”, sinema tarihinin kutsal kasesi sayılan The Godfather filminin çekim sürecini anlatan,”film içinde film” tadında 2022 yapımı bir mini dizi. The Offer, sinema tarihini sonsuza dek değiştiren The Godfather (Baba) filminin, prodüksiyon aşamasında karşılaştığı imkansızlıkları ve kaosu konu alıyor. Hikayenin merkezinde, kariyerini riske atarak bu sıra dışı projeyi hayata geçirmeye çalışan idealist yapımcı Albert…