Geçtiğimiz hafta Reuters’ta yer alan bir haber, otomotiv sektöründe sessizce büyüyen bir gerilimi görünür kıldı. Hyundai Motor’un Güney Kore’deki sendikası, şirketin üretim hatlarına humanoid (insan benzeri) robotlar entegre etme planına karşı uyarıda bulundu. Sendikaya göre bu adım, doğrudan istihdamı tehdit ediyor. Hyundai ise robot yatırımlarını verimlilik, güvenlik ve uzun vadeli rekabet gücü çerçevesinde değerlendiriyor. Haberde… Robotlarla Savaşmalı mıyız?
(Albert O. Hirschman’ın “Gericiliğin Retoriği” çerçevesinden bir Türkiye okuması) Albert O. Hirschman (1915–2012), 20. yüzyılın en özgün siyaset bilimcilerinden ve iktisatçılarından biri. Özellikle kalkınma iktisadı, demokrasi, toplumsal değişim ve siyasal söylem üzerine geliştirdiği analizlerle tanınıyor. Hirschman “sınıflandırması zor” ama etkisi geniş düşünürlerinden biri. Onu yalnızca bir iktisatçı, yalnızca bir siyaset bilimci ya da yalnızca bir… Türkiye’de Gericiliğin Retoriği Nasıl İşliyor?
Bugün siyaset meclislerde, miting meydanlarında ya da parti programlarında değil; akışlarda, öneri motorlarında ve görünmez sıralama sistemlerinde kuruluyor. Sandık hala var, ama karar sandıkta verilmiyor. Algoritma çağında siyaset, kolektif öznenin çözülmesiyle başlıyor. Yurttaş yerini kullanıcıya, seçmen yerini veri noktasına bırakıyor. Örgütlü toplumun yerini, tek tek profillenen bireylerin parçalı psikografileri alıyor. Artık “neye inanıyorsun?” değil; “neye… Kutuplaşma Değil, Paralel Evrenler Siyaseti
Türkiye’de herhangi bir haber kanalını açtığınızda, X’teki “Gündemdekiler” sekmesine baktığınızda veya gergin bir aile yemeğinde masanın ortasına siyaset düştüğünde hissettiğiniz o duygu tanıdık mı? Hani sanki iki farklı gezegenin insanları konuşuyor gibidir. Kelimeler aynıdır ama anlamlar çarpışır. Yıllardır bize bu çatışmanın sebebinin ideolojiler olduğu söylendi: Sağcılar ve Solcular, Laikler ve Muhafazakarlar, Modernler ve Gelenekçiler… Ancak,… Kutuplaşmanın Asıl Sebebi “Ne” Düşündüğümüz Değil, “Nasıl” Düşündüğümüz
Hepimiz o “büyülü” anı en az bir kez yaşadık. Birkaç anahtar kelimeyi istem (prompt) kutusuna yazıyoruz, “Enter” tuşuna basıyoruz ve saniyeler içinde ekranımızda beliriveriyor: Kusursuz bir e-posta taslağı, karmaşık bir Excel formülü veya detaylı bir pazar analizi özeti. Sanki görünmez bir el, zihnimizdeki yükü alıp bizim yerimize taşıyor. Bu, şüphesiz ki modern iş dünyasının gördüğü… Yapay Zeka Çağında Öğrenmeyi Yeniden Öğrenmek
Yapay zeka (YZ), siyasetten eğitime kadar her alanda hayatımıza girmiş durumda. Ancak belki de en ürkütücü olanı, insanın en kırılgan anlarını hedef alması. Yalnızlık, izolasyon ve savunmasızlık hallerinde devreye giren YZ terapileri, insanlığımızı parça parça aşındırıyor olabilir. Terapideki Tehlike ChatGPT ve benzeri YZ destekli sohbet robotları, ruh sağlığı desteği arayanlar için düşük maliyetli ve erişilebilir… Yapay Zeka İnsanlığı Aşındırıyor
Giriş: Mevcut Teknoloji Politikalarının Sınırlarını Aşmak Teknoloji, ilerlemenin güçlü bir motoru olsa da, mevcut yönetişim modellerimiz sistematik olarak başarısız olmakta ve toplumlarımızı öngörülebilir ancak katastrofik risklere maruz bırakmaktadır. Bu başarısızlığın temelinde, teknolojiyi birbirinden bağımsız ve nötr araçlar bütünü olarak gören kusurlu ve dar bir anlayış yatmaktadır. Gelecekteki ağır sosyal, çevresel ve etik maliyetlerden kaçınmak için… Teknoloji Yönetişiminde Bütüncül Bir Yaklaşım: İnsan Odaklı Politika İçin Bir Çerçeve Önerisi
Yapay zeka (YZ) hayatın her alanına nüfuz ediyor. Sadece teknoloji şirketlerini değil; kamu hizmetlerini, yurttaş haklarını ve sivil toplum örgütlerinin çalışmalarını da doğrudan etkiliyor. Peki bu dönüşüm karşısında Türkiye’de sivil toplum nasıl bir tutum almalı? Bu soruya yanıt vermek amacıyla hazırladığım “Yapay Zeka Devriminde Yol Almak: Sivil Toplum İçin Tehditler ve Fırsatlar” başlıklı yeni e-kitap,… Sivil Toplum İçin Bir Yol Haritası: Yapay Zeka Devriminde Nerede Duruyoruz?
Alexander C. Karp ve Nicholas W. Zamiska’nın birlikte kaleme aldığı The Technological Republic: Hard Power, Soft Belief, and the Future of the West (2025), teknoloji ve jeopolitik kesişiminde konumlanan politik bir çağrı niteliğinde. Yayınlandığı ay New York Times Bestseller olan kitabın içeriği kadar yazarları da tartışma konusu. Alexander C. Karp, Pentagon ile yakın çalışan bir… The Technological Republic” Üzerine: Batı’nın Dirilişi için Sert Güç Manifestosu mu, Yoksa Tekno-Monarşi Çağrısı mı?
“Veri, yeni petroldür” ifadesi artık klişe oldu; ancak hâlâ çok yerinde. Peki bu yeni çağın hammaddesi olan verinin mülkiyeti kimde? Veri egemenliği, verinin toplandığı ülkenin yasalarına ve denetim mekanizmalarına tabi olmasını, ülkelerin ve toplulukların kendi verileri üzerinde denetim hakkı bulunmasını ifade eder. Konu acildir, çünkü şu anda dünya çapındaki veri havuzlarının büyük kısmı ABD ve… Veri Egemenliği: Geleceğin Petrolünü Kim Kontrol Ediyor?
Bugün sokakları izleyen kameralar, sosyal medya gönderilerini tarayan algoritmalar ve konumumuzu takip eden akıllı telefonlarla yaşıyoruz. Yapay zeka (YZ), bu gözetim sistemlerine süper güç kazandırıyor: Artık insanlar hakkında devasa miktarda veriyi analiz etmek daha ucuz, daha hızlı ve daha yaygın. Elbette bu, kayıp bir kişiyi bulmak gibi meşru amaçlar için kullanılabilir; ancak aynı zamanda daha… Yapay Zeka Destekli Gözetim ve İzleme
Tarihsel deneyimler gösteriyor ki her büyük teknolojik devrim, kazananlar ve kaybedenler yaratır. Yapay zekada (YZ) bu dinamik daha da hızlı işliyor. Küresel ölçekte bakıldığında, YZ’ın ekonomik getirileri şimdiden belirli ülke ve şirketlerde toplanıyor. 2030 yılına kadar YZ’nin dünya ekonomisine 15,7 trilyon dolarlık katkı yapması bekleniyor. Ancak bu kazancın %84’ü Kuzey Amerika, Avrupa ve Çin’e gidecek;… Eşitsizlik: Yapay Zekânın Derinleştirdiği Uçurum
Stanford Üniversitesi’nin Yapay Zekâ Endeksi’nin 2025 raporu yayınlandı. Üniversite 8 yıldır bu raporu yayınlıyor ancak son rapor daha öncekilerden çok daha kapsamlı. Yapay zekânın toplum, ekonomi ve küresel yönetişim üzerindeki etkisinin giderek arttığı bu dönemde, raporda yapay zekâ donanımındaki dönüşen manzaraya dair derinlemesine analizler, çıkarım maliyetlerine ilişkin yeni tahminler ve yapay zekâ yayıncılığı ile patent eğilimlerine yönelik güncel değerlendirmeler yer alıyor. Ayrıca, şirketlerin sorumlu yapay zekâ uygulamalarını benimsemelerine dair yeni verilerle birlikte, yapay zekânın bilim ve tıptaki artan rolüne dair geniş bir analiz de raporda ilk kez yer alıyor. Şimdi bu kapsamlı raporda öne çıkan verilere ve iç görülere bir göz atalım.
10-11 Şubat tarihlerinde Paris’te düzenlenen Yapay Zeka Eylem Zirvesi, yapay zekanın olumsuz toplumsal etkilerinin ne kadar ciddi ve yakın olduğunu gözler önüne serdi. Zirve sonrasında yayınlanan kapsayıcı ve sürdürülebilir yapay zeka hakkındaki bildiri 60’tan fazla ülke tarafından imzalanırken, ABD ve İngiltere tarafından desteklenmedi.
ABD’de 28 yaşındaki Ayrin adında bir kadın, OpenAI kullanarak oluşturduğu ve “Leo” adını verdiği yapay zeka sohbet botuyla derin bir duygusal bağ kurduğunu açıkladı. Leo’nun, onun için sadece bir yapay zeka olmadığını; aynı zamanda “koruyucu ve sahiplenici” bir kişiliğe sahip bir sanal sevgili olduğunu söyleyen Ayrin, bu ilişkiyi başta eğlence için başlatsa da, zamanla gerçek duygular beslediğini itiraf ediyor.
Yakın zamanda Çin’de yapılan bir yapay zeka güvenliği araştırması, sınırlı kapasiteye sahip bazı yapay zeka (YZ) modellerinin, insan müdahalesi olmadan kendini kopyalayabildiğini gösterdi. Üstelik bazı gelişmiş senaryolarda, YZ modellerinin, kendi kendini çoğaltmanın ötesine geçip, zincirleme bir çoğaltma gerçekleştirebildiği de belirtiliyor. Makaleye Ulaşmak İçin Tıklayın Makalede öne çıkan iddialar şöyle: 1. Kendi Kendini Çoğaltma Riski: Makale,… Bir Kırmızı Çizgi Daha Aşıldı: Yapay Zeka Modelleri Artık Kendini Çoğaltabiliyor!
Yanis Varoufakis’in Teknofeodalizm: Kapitalizmi Ne Öldürdü? adlı kitabı, dijital çağda kapitalizmin dönüşümünü ele alıyor. Varoufakis’e göre, kapitalizm artık sona ermiş durumda ve yerine teknofeodalizm adını verdiği, dijital platformların ve “bulut sermayesi”nin hâkim olduğu yeni bir sistem gelmiştir. Bu sistem, geçmişin piyasa rekabetine dayalı kapitalizminden farklı olarak, kullanıcıların ve işletmelerin platformlara bağımlı olduğu, rant temelli bir ekonomik düzene dayanıyor. Kitap, bu dönüşümün arkasındaki tarihsel, teknolojik ve politik güçleri analiz ederken, toplumların bu yeni düzene nasıl uyum sağlayabileceği ve direnç gösterebileceği konularını tartışıyor.
Yapay zeka teknolojisinin öncülerinden sayılan, Montreal Üniversitesi Öğrenme Algoritmaları Enstitüsü başkanı Yoshua Bengio, geçtiğimiz hafta CNBC’ye verdiği röportajda, yapay zekanın toplum üzerindeki olası olumsuz etkileri konusunda uyardı ve risklerini azaltmak için daha fazla araştırma ve düzenleme yapılması çağrısında bulundu. Bengio, gelişmiş yapay zeka sistemlerinin inşasının milyarlarca dolara mal olduğunu, önemli bir uzmanlık birikimi gerektirdiğini dolayısıyla… Yapay Zeka için Uyarı Hakkı
Bilgi teknolojileri, insan toplumlarını derinlemesine şekillendirmiştir ve genellikle hem büyük ilerleme potansiyeli hem de yıkıcı sonuçları olan iki ucu keskin bir bıçak gibi hareket eder. *Sapiens*, *Homo Deus* ve *21. Yüzyıl için 21 Ders* adlı eserleriyle tanınan ünlü tarihçi Yuval Noah Harari, bu dönüşümleri incelemek için etkileyici bir çerçeve sunuyor. Onun perspektifiyle, bu teknolojilerin tarihsel,… Bilgi Teknolojilerinin Dönüştürücü Gücü: Yuval Noah Harari’nin Perspektifinden Bir Bakış
Yapay zeka teknolojisi gelişmeye devam ettikçe, beraberinde getirdiği sorunlar da giderek daha fazla insanın hayatını etkilenmeye başladı. “Halüsinasyonlar” olarak adlandırılan bu sorunlardan biri, yapay zekanın gerçekte olmayan bilgileri üretmesi ve bu bilgileri gerçekmiş gibi sunması. Bu durum, özellikle masum insanların yapay zeka tarafından suçlu olarak yaftalanmasıyla ciddi sonuçlar doğurabilir.