Üretken yapay zeka araçlarının kullanımı yaygınlaştıkça yeni problemler ortaya çıkıyor. Son dönemde insanların yapay zeka sohbet botlarıyla uzun süre konuştuktan sonra gerçeklikten koptuğuna dair yüzlerce vaka belgelendi. Örneğin bir muhasebeci, birkaç hafta ChatGPT kullanımının ardından “sahte bir evrende mahsur kaldığına” inanmaya başladı, ailesinden koptu ve uyuşturucu kullanımını artırdı. Bu tür vakaların en az 14’ü ölümle…
Bu yazı disindeki beş yazıda giderek genişleyen bir tablo çizdim. Yapay zekanın görünmez bir altyapıya dönüştüğünü, karar verme kapasitesinin sessizce makineye devredildiğini, düşünme kapasitesinin körelebileceğini, ortak gerçeklik zemininin aşındığını ve demokratik katılımın dönüştüğünü ele aldım. Her yazının arkasında bir soru bekliyordu: Peki ne yapmalıyız? Çerçeveyi belirleyelim “İnsan kalmak” ifadesi ilk bakışta duygusal ve romantik bir…
2024: İnsanlık tarihinin en büyük seçim yılı 2024, seçim yoğunluğu bakımından insanlık tarihinin en olağan dışı yılıydı. 72 ülkede 3,7 milyar seçmen oy kullanma hakkına sahipti. ABD, Hindistan, Avrupa Parlamentosu, Endonezya, Meksika, Güney Afrika… Küresel nüfusun yarısından fazlası sandığa gidecekti. Ve tüm bu seçimlerde yapay zeka ilk kez sistematik biçimde sahne aldı. Sonuçlar beklentilerden daha…
Bir deney 2011 yılında Eli Pariser küçük ama çarpıcı bir deney yaptı. İki arkadaşına aynı arama motorunda “BP” yazdırdı. Birinin ekranında şirketin hisse fiyatları çıktı. Diğerinde Meksika Körfezi’ni kirleten petrol ile ilgili haberler. Aynı kelime, aynı an, iki ayrı dünya. Pariser bunu filtre balonu olarak adlandırdı ve şunu öngördü: Algoritmalar bize yalnızca görmek istediğimizi gösterirse,…
Bir metafor ve gerçekliği Londra’nın taksicilerinin beyni diğer insanlardan farklı. Bu bir abartı değil, bilimsel bir bulgu. Nörobilimci Eleanor Maguire’ın 2000 yılında yayımladığı araştırma, şehrin karmaşık sokaklarını ezberleyen taksi sürücülerinin arka hipokampüslerinin, aynı yaştaki diğer insanlara kıyasla belirgin biçimde büyüdüğünü ortaya koydu. Üstelik bu büyüme, sürücülerin meslekte geçirdiği yıllarla doğru orantılıydı. Beyin, kullandığımız ölçüde gelişiyor.…
Küçük bir deney Şu soruyu bir düşünün: Bugün aldığınız kararların kaçta kaçı gerçekten sizin kararlarınızdı? Sabah haberlere baktığınızda hangi haberlerin önünüze geldiğine siz mi karar verdiniz? Bir restorana gideceğinizde o restoranı kim seçti? Siz mi, yoksa arama motoru mu? İş yerinde bir rapor yazarken içeriği, yapıyı, hatta üslubu kim belirledi? Bu sorular ürkütücü olmak zorunda…
Önce şunu soralım: Teknoloji nedir? Soruyu sormak bile garip geliyor. Gündelik dilde teknoloji denince aklımıza ekranlar, cihazlar, uygulamalar geliyor. Tanımlamamıza gerek yok, zaten etrafımızı sarmış durumda. Belki tam da bu yüzden tanımlamak gerekiyor. Hayatımızı bu kadar çevrelemiş bir olgudan ne anlıyoruz? Teknolojinin ne olduğunu anlamak, yapay zekanın üzerimizdeki etkisini tespit etmenin ilk adımı olacak. Teknoloji…
27 Şubat 2026’da yapay zeka dünyasında insanlığın kaderini belirleyici bir şey oldu. ABD Savunma Bakanlığı, yapay zeka modeli Claude’un üreticisi Anthropic’i bir “tedarik zinciri riski” olarak ilan etti. Gerekçe, Anthropic’in, Pentagon’a verdiği yapay zeka modelini “tüm yasal amaçlar doğrultusunda” kullanmasına izin vermemesiydi. Şirket iki şeyi reddediyordu: Amerikalıların kitlesel gözetlenmesi ve insan onayı olmaksızın ateşlenen otonom…
Yapay zeka dendiğinde kamusal tartışma çok hızlı biçimde aynı korkuya kilitleniyor: “Makineler insanların işini elinden alacak mı?” Bu soru güçlü, çarpıcı ve anlaşılır; ama çoğu zaman asıl dönüşümü görmemizi de engelliyor. Çünkü bugün verilerin anlattığı hikaye, ne tam bir istihdam kıyametine ne de teknoloji şirketlerinin vaat ettiği pürüzsüz bir verimlilik devrimine benziyor. Daha karmaşık, daha…
1. Pentagon ve Anthropic arasındaki krizin temel sebebi nedir? Krizin merkezinde, Anthropic’in geliştirdiği yapay zeka modeli Claude‘un askeri amaçlarla kullanımına yönelik getirilen kısıtlamalar yer almaktadır. Anthropic ile Pentagon arasında süregelen 200 milyon dolarlık sözleşme müzakerelerinde, şirket teknolojisinin “kitlesel iç gözetim” ve “tam otonom silah sistemleri” için kullanılmamasını şart koşmuştur. Trump yönetimi ve Pentagon ise yapay…
Geçtiğimiz hafta Reuters’ta yer alan bir haber, otomotiv sektöründe sessizce büyüyen bir gerilimi görünür kıldı. Hyundai Motor’un Güney Kore’deki sendikası, şirketin üretim hatlarına humanoid (insan benzeri) robotlar entegre etme planına karşı uyarıda bulundu. Sendikaya göre bu adım, doğrudan istihdamı tehdit ediyor. Hyundai ise robot yatırımlarını verimlilik, güvenlik ve uzun vadeli rekabet gücü çerçevesinde değerlendiriyor. Haberde…
Hepimiz o “büyülü” anı en az bir kez yaşadık. Birkaç anahtar kelimeyi istem (prompt) kutusuna yazıyoruz, “Enter” tuşuna basıyoruz ve saniyeler içinde ekranımızda beliriveriyor: Kusursuz bir e-posta taslağı, karmaşık bir Excel formülü veya detaylı bir pazar analizi özeti. Sanki görünmez bir el, zihnimizdeki yükü alıp bizim yerimize taşıyor. Bu, şüphesiz ki modern iş dünyasının gördüğü…
Yapay zeka alanındaki hızlı gelişmeler birçoğumuzu tedirgin ediyor. Bu yıkıcı teknolojinin yetenekleri, kullanım alanları ve potansiyeli hakkındaki yeni gelişmeleri öğrendikçe tedirginliğimiz artıyor. Nitekim birçok araştırma, yapay zeka hakkında daha fazla bilgi sahibi olanların bu teknolojiye daha mesafeli yaklaştığını ortaya koyuyor (1). Bununla birlikte We Are Social’ın 2025 araştırması ise yapay zeka teknolojisine en fazla angaje…
Yapay zeka (YZ), siyasetten eğitime kadar her alanda hayatımıza girmiş durumda. Ancak belki de en ürkütücü olanı, insanın en kırılgan anlarını hedef alması. Yalnızlık, izolasyon ve savunmasızlık hallerinde devreye giren YZ terapileri, insanlığımızı parça parça aşındırıyor olabilir. Terapideki Tehlike ChatGPT ve benzeri YZ destekli sohbet robotları, ruh sağlığı desteği arayanlar için düşük maliyetli ve erişilebilir…
Giriş: Mevcut Teknoloji Politikalarının Sınırlarını Aşmak Teknoloji, ilerlemenin güçlü bir motoru olsa da, mevcut yönetişim modellerimiz sistematik olarak başarısız olmakta ve toplumlarımızı öngörülebilir ancak katastrofik risklere maruz bırakmaktadır. Bu başarısızlığın temelinde, teknolojiyi birbirinden bağımsız ve nötr araçlar bütünü olarak gören kusurlu ve dar bir anlayış yatmaktadır. Gelecekteki ağır sosyal, çevresel ve etik maliyetlerden kaçınmak için…
Yapay zeka (YZ) hayatın her alanına nüfuz ediyor. Sadece teknoloji şirketlerini değil; kamu hizmetlerini, yurttaş haklarını ve sivil toplum örgütlerinin çalışmalarını da doğrudan etkiliyor. Peki bu dönüşüm karşısında Türkiye’de sivil toplum nasıl bir tutum almalı? Bu soruya yanıt vermek amacıyla hazırladığım “Yapay Zeka Devriminde Yol Almak: Sivil Toplum İçin Tehditler ve Fırsatlar” başlıklı yeni e-kitap,…
Alexander C. Karp ve Nicholas W. Zamiska’nın birlikte kaleme aldığı The Technological Republic: Hard Power, Soft Belief, and the Future of the West (2025), teknoloji ve jeopolitik kesişiminde konumlanan politik bir çağrı niteliğinde. Yayınlandığı ay New York Times Bestseller olan kitabın içeriği kadar yazarları da tartışma konusu. Alexander C. Karp, Pentagon ile yakın çalışan bir…
“Veri, yeni petroldür” ifadesi artık klişe oldu; ancak hâlâ çok yerinde. Peki bu yeni çağın hammaddesi olan verinin mülkiyeti kimde? Veri egemenliği, verinin toplandığı ülkenin yasalarına ve denetim mekanizmalarına tabi olmasını, ülkelerin ve toplulukların kendi verileri üzerinde denetim hakkı bulunmasını ifade eder. Konu acildir, çünkü şu anda dünya çapındaki veri havuzlarının büyük kısmı ABD ve…
Tarihsel deneyimler gösteriyor ki her büyük teknolojik devrim, kazananlar ve kaybedenler yaratır. Yapay zekada (YZ) bu dinamik daha da hızlı işliyor. Küresel ölçekte bakıldığında, YZ’ın ekonomik getirileri şimdiden belirli ülke ve şirketlerde toplanıyor. 2030 yılına kadar YZ’nin dünya ekonomisine 15,7 trilyon dolarlık katkı yapması bekleniyor. Ancak bu kazancın %84’ü Kuzey Amerika, Avrupa ve Çin’e gidecek;…
Stanford Üniversitesi’nin Yapay Zekâ Endeksi’nin 2025 raporu yayınlandı. Üniversite 8 yıldır bu raporu yayınlıyor ancak son rapor daha öncekilerden çok daha kapsamlı. Yapay zekânın toplum, ekonomi ve küresel yönetişim üzerindeki etkisinin giderek arttığı bu dönemde, raporda yapay zekâ donanımındaki dönüşen manzaraya dair derinlemesine analizler, çıkarım maliyetlerine ilişkin yeni tahminler ve yapay zekâ yayıncılığı ile patent eğilimlerine yönelik güncel değerlendirmeler yer alıyor. Ayrıca, şirketlerin sorumlu yapay zekâ uygulamalarını benimsemelerine dair yeni verilerle birlikte, yapay zekânın bilim ve tıptaki artan rolüne dair geniş bir analiz de raporda ilk kez yer alıyor. Şimdi bu kapsamlı raporda öne çıkan verilere ve iç görülere bir göz atalım.