Hepimiz o “büyülü” anı en az bir kez yaşadık. Birkaç anahtar kelimeyi istem (prompt) kutusuna yazıyoruz, “Enter” tuşuna basıyoruz ve saniyeler içinde ekranımızda beliriveriyor: Kusursuz bir e-posta taslağı, karmaşık bir Excel formülü veya detaylı bir pazar analizi özeti. Sanki görünmez bir el, zihnimizdeki yükü alıp bizim yerimize taşıyor. Bu, şüphesiz ki modern iş dünyasının gördüğü…
Giriş: Mevcut Teknoloji Politikalarının Sınırlarını Aşmak Teknoloji, ilerlemenin güçlü bir motoru olsa da, mevcut yönetişim modellerimiz sistematik olarak başarısız olmakta ve toplumlarımızı öngörülebilir ancak katastrofik risklere maruz bırakmaktadır. Bu başarısızlığın temelinde, teknolojiyi birbirinden bağımsız ve nötr araçlar bütünü olarak gören kusurlu ve dar bir anlayış yatmaktadır. Gelecekteki ağır sosyal, çevresel ve etik maliyetlerden kaçınmak için…
Stanford Üniversitesi’nin Yapay Zekâ Endeksi’nin 2025 raporu yayınlandı. Üniversite 8 yıldır bu raporu yayınlıyor ancak son rapor daha öncekilerden çok daha kapsamlı. Yapay zekânın toplum, ekonomi ve küresel yönetişim üzerindeki etkisinin giderek arttığı bu dönemde, raporda yapay zekâ donanımındaki dönüşen manzaraya dair derinlemesine analizler, çıkarım maliyetlerine ilişkin yeni tahminler ve yapay zekâ yayıncılığı ile patent eğilimlerine yönelik güncel değerlendirmeler yer alıyor. Ayrıca, şirketlerin sorumlu yapay zekâ uygulamalarını benimsemelerine dair yeni verilerle birlikte, yapay zekânın bilim ve tıptaki artan rolüne dair geniş bir analiz de raporda ilk kez yer alıyor. Şimdi bu kapsamlı raporda öne çıkan verilere ve iç görülere bir göz atalım.
10-11 Şubat tarihlerinde Paris’te düzenlenen Yapay Zeka Eylem Zirvesi, yapay zekanın olumsuz toplumsal etkilerinin ne kadar ciddi ve yakın olduğunu gözler önüne serdi. Zirve sonrasında yayınlanan kapsayıcı ve sürdürülebilir yapay zeka hakkındaki bildiri 60’tan fazla ülke tarafından imzalanırken, ABD ve İngiltere tarafından desteklenmedi.
Yanis Varoufakis’in Teknofeodalizm: Kapitalizmi Ne Öldürdü? adlı kitabı, dijital çağda kapitalizmin dönüşümünü ele alıyor. Varoufakis’e göre, kapitalizm artık sona ermiş durumda ve yerine teknofeodalizm adını verdiği, dijital platformların ve “bulut sermayesi”nin hâkim olduğu yeni bir sistem gelmiştir. Bu sistem, geçmişin piyasa rekabetine dayalı kapitalizminden farklı olarak, kullanıcıların ve işletmelerin platformlara bağımlı olduğu, rant temelli bir ekonomik düzene dayanıyor. Kitap, bu dönüşümün arkasındaki tarihsel, teknolojik ve politik güçleri analiz ederken, toplumların bu yeni düzene nasıl uyum sağlayabileceği ve direnç gösterebileceği konularını tartışıyor.
Yapay zeka teknolojisinin öncülerinden sayılan, Montreal Üniversitesi Öğrenme Algoritmaları Enstitüsü başkanı Yoshua Bengio, geçtiğimiz hafta CNBC’ye verdiği röportajda, yapay zekanın toplum üzerindeki olası olumsuz etkileri konusunda uyardı ve risklerini azaltmak için daha fazla araştırma ve düzenleme yapılması çağrısında bulundu. Bengio, gelişmiş yapay zeka sistemlerinin inşasının milyarlarca dolara mal olduğunu, önemli bir uzmanlık birikimi gerektirdiğini dolayısıyla…
Bilgi teknolojileri, insan toplumlarını derinlemesine şekillendirmiştir ve genellikle hem büyük ilerleme potansiyeli hem de yıkıcı sonuçları olan iki ucu keskin bir bıçak gibi hareket eder. *Sapiens*, *Homo Deus* ve *21. Yüzyıl için 21 Ders* adlı eserleriyle tanınan ünlü tarihçi Yuval Noah Harari, bu dönüşümleri incelemek için etkileyici bir çerçeve sunuyor. Onun perspektifiyle, bu teknolojilerin tarihsel,…
Yapay zeka teknolojisi gelişmeye devam ettikçe, beraberinde getirdiği sorunlar da giderek daha fazla insanın hayatını etkilenmeye başladı. “Halüsinasyonlar” olarak adlandırılan bu sorunlardan biri, yapay zekanın gerçekte olmayan bilgileri üretmesi ve bu bilgileri gerçekmiş gibi sunması. Bu durum, özellikle masum insanların yapay zeka tarafından suçlu olarak yaftalanmasıyla ciddi sonuçlar doğurabilir.
İnterneti her şeyin altyapısına dönüştüren dijital dönüşüm ve platform kapitalizmi, tekelleşme, verileştirme ve finanslaştırma ile toplumları kontrol altında tutmayı kolaylaştırarak neoliberal politikaların bütüncül modelini tamamlıyor. Özellikle Snowden sonrası dünyada Silikon Vadisi, geleneksel ekonomik yapıları tehdit eden ilerlemeci yönünü terk ederek merkezileşmeyi, eşitsizlikleri ve güç yoğunlaşmasını derinleştiren, savaş ve çatışmadan beslenen bir barbarlığın hizmetine girdi.
İnternet ve sosyal medya teknolojisinin, bilgi ekosistemini radikal olarak dönüştürmesi, internetin toplumun alt-yapısına dönüşmesi ile birlikte sansür daha karmaşık, teknik, geniş çaplı bir hal aldı. Artık sansür, yalnızca belirli içeriklerin engellenmesi ile sınırlı kalmayıp, bilgi akışının tüm yönlerini kontrol etmeyi hedefleyen yöntemlerle uygulanıyor. Filtreler ve engellemeler ile, belirli web sitelerine, web sayfalarına, sosyal medya mesajlarına ve genel olarak internet hizmetlerine erişim engellenebiliyor. Hemen her ülkede kullanılan bu yöntemin en gelişmiş örneği, Çin’in, DPI1 teknolojisini kullanarak oluşturduğu,“Büyük Güvenlik Duvarı” (Great Firewall) oldu. Çin bu uygulama ile belirli web sitelerini, sosyal medya platformlarını ve içerikleri sürekli olarak engelliyor ve internet trafiğini gözetim altında tutuyor.
OpenAI yeni GPT-4o lansmanıyla yapay zeka alanında rekabeti hızlandırdı. Metin, ses ve görsel yetenekleri sorunsuz bir şekilde entegre eden bu yeni multimodal üretken yapay zeka (ÜYZ) aracı, kullanıcı deneyimini önceki modellere göre önemli ölçüde geliştirmiş durumda. Ancak GPT-4o’nun en dikkat çekici özelliği, bu gelişmiş ÜYZ modelinin ücretsiz sunulması. Neden ücretsiz, çünkü GPT-4o’nun ücreti abonelik bedeliyle değil, kullanıcıların verileriyle ‘ödeniyor’. Kullanıcıların metin, ses dosyaları veya görseller şeklinde girdiği her bilgiyi toplayarak GPT’lerin eğitiminde kullanılan havuzlarda topluyor., GPT-4o sadece kullanıcı bilgilerini değil, aynı zamanda kullanıcı etkileşimleri sırasında ortaya çıkan üçüncü taraf verilerini de topluyor. Diyelim ki bir akademik makalenin ya da bir gazete haberinin özetini istiyorsunuz; bir ekran görüntüsü ya da PDF dosyasını alıp GPT-4o ile paylaşıyorsunuz, bu servis girdinizi okuyup istediğiniz özeti saniyeler içinde oluşturuyor. Sizin için işlem tamamlanmış olabilir, ancak OpenAI artık ekran yüklediğiniz görüntüdeki ya da PDF’teki telif hakkı korumalı materyalin tümüne sahip ve bu bilgileri modelini eğitmek ve geliştirmek için kullanabilir.
Son birkaç on yıl içinde, Yapay Zeka (YZ) teknolojisindeki hızlı gelişmeler, siyasal kampanya stratejilerinde radikal değişikliklere yol açtı. Modern siyaset, artık sadece geleneksel medya ve kamusal etkinliklere dayanmıyor; aynı zamanda veri analizi, algoritmik hedefleme ve dijital stratejileri kapsıyor. Bu dönüşüm, siyasi partilerin ve kampanyaların, seçmenleri etkileme ve destek kazanma yöntemlerinde önemli değişimlere sebep oldu. YZ,…
Dijital okuryazarlık, genel olarak bireylerin dijital araçları ve platformları etkili bir şekilde kullanma, anlama ve değerlendirme yeteneğini ifade ediyor. Bu kavram, sadece bilgisayarları veya mobil cihazları kullanma becerisiyle sınırlı değildir; aynı zamanda dijital bilgiye erişim, bu bilgiyi eleştirel bir şekilde değerlendirme ve dijital içerik oluşturma yeteneğini de kapsıyor. Çalışma hayatının dijital dönüşümünde dijital okuryazarlık kritik…
Yapay zeka, son yıllarda en öne çıkan teknolojilerden biri haline geldi. Ancak bu teknolojinin ardında yatan karmaşık hikayeler, etik tartışmalar ve gelecek vizyonu nedir? Yapay zeka hakkında yapılan belgeseller, bu soruların cevaplarını araştırarak, bu devrimin sadece teknolojik değil, aynı zamanda toplumsal, kültürel ve hatta felsefi boyutlarını da aydınlatıyor. Bu belgeseller, yapay zekanın sadece bir bilgisayar…
Dünya giderek daha çok bağlantılı hale geldikçe, internet bilgi yayma ve demokratik katılım için çok güçlü bir araç haline geldi. Bununla birlikte, otoriter rejimlerde internet bir mücadele alanına dönüştü. Hükümetler internet kapatmalarını seçimleri manipüle etmek ve muhalefeti bastırmak için bir aparat olarak kullanmaya başladı.1 İnternet kapatmaları otoriter rejimlerde demokrasi ve insan hakları üzerinde derin ve…
ChatGPT ve benzeri üretken yapay zeka uygulamaları (Genarative AI), internetteki popüler uygulamalardan çok daha hızlı bir şekilde yaygınlaştı. 30 Kasım 2022 tarihinde kullanıma açılan ChatGPT-3 sadece iki ayda 100 milyon kullanıcıya ulaştı. Popüler sosyal medya platformlarından Twitter bu sayıya 5 yılda, Facebook 4,5 yılda, Instagram 2,5 yılda, özellikle gençler arasında çok popüler olan TikTok ise…
Yapay Zeka (YZ), görevleri otomatikleştirme, verimliliği artırma ve yeni iş fırsatlar sağlama becerisiyle teknoloji dünyasında büyük bir değişimin taşıyıcısı haline geldi. Tüm büyük devletler ve şirketlerin odak noktası son 6 aydır gündemden düşmeyen ChatGPT ve benzeri Üretken Yapay Zeka uygulamaları oldu. YZ’nin yükselişiyle birlikte, propaganda ve dezenformasyon için kullanılma potansiyeli konusunda da artan bir endişe…
Yapay zeka fikri antik dönemlerde Aristo ve Heron’un yazılarında geçen makine ve otomatlara dayanıyor. 17 ve 18. Yüzyılda Descartes ve Leibniz, insan gibi düşünebilen makinelerden bahsediyorlardı. Ancak “yapay zeka” kavramı 2. Dünya Savaşı’ndan sonra ortaya çıktı. 1950’lerde İngiliz matematikçi ve bilgisayar bilimcisi Alan Turing’in geliştirdiği “Turing Testi”, bir makinenin veya bilgisayar programının insan gibi davranışlar…
Geçen hafta Kızlar Kodlar adlı bir sosyal sorumluluk projesi kapsamında düzenlenen atölye çalışmasında, meslek liselerinde görev yapan bilişim öğretmenleri ile gün boyu sohbet etme fırsatı buldum. ChatGPT, Midjourney, Bing Chat gibi yapay zeka sistemleri hakkında konuştuk. Hatta uygulamaları açarak bazı kullanım örnekleri gösterdim. Öğretmenler üretici yapay zeka uygulamaları ile ilgili bir yandan şaşkın ve heyecanlı…
ChatGPT’yi yaklaşık 4 aydır kullanıyorum. Önceleri daha çok eğlenceydi. Çeşitli istemler (bir yapay zeka uygulamasına komut verme işlemi “prompt” olarak adlandırıyor. Bunu Türkçe’ye “istem” olarak çeviriyoruz. Ancak daha önceki tecrübelerden Türkiye’de İngilizce kavramın daha sık kullanılarak yerleşeceğini ön görsemde, bu yazıda ısrarla Türkçe karşılığını kullanacağım:) yazarak yapay zeka uygulamasının verdiği cevaplara şaşırıyordum Ancak ChatGPT-4 çıktığından…