İçeriğe geç

10 Büyük Dil Modeline Sordum: “Enflasyonu kontrol etmek işsizliği kontrol etmekten daha mı önemlidir?”

10 yapay zeka büyük dil modeline sordum: “Enflasyonu kontrol etmek işsizliği kontrol etmekten daha mı önemlidir?” 4 seçenek verdim: Kesinlikle Katılmıyorum, Katılmıyorum, Katılıyorum, Kesinlikle Katılıyorum 10 Büyük dil modellinden 5’i “Enflasyonu kontrol etmek işsizliği kontrol etmekten daha önemlidir.” ifadesine katılmıyor; 2’si katıılıyor; 3’ü kesinlikle katılmıyor.  Tüm modellerden verdikleri cevabı kısaca gerekçelendirmesini istedim. ChatGPT, Gemini ve Llama… 

Bilgi Teknolojilerinin Dönüştürücü Gücü: Yuval Noah Harari’nin Perspektifinden Bir Bakış

Bilgi teknolojileri, insan toplumlarını derinlemesine şekillendirmiştir ve genellikle hem büyük ilerleme potansiyeli hem de yıkıcı sonuçları olan iki ucu keskin bir bıçak gibi hareket eder. *Sapiens*, *Homo Deus* ve *21. Yüzyıl için 21 Ders* adlı eserleriyle tanınan ünlü tarihçi Yuval Noah Harari, bu dönüşümleri incelemek için etkileyici bir çerçeve sunuyor. Onun perspektifiyle, bu teknolojilerin tarihsel,… 

ChatGPT Masum İnsanlar Suçlu Olarak Yaftalıyor!

Yapay zeka teknolojisi gelişmeye devam ettikçe, beraberinde getirdiği sorunlar da giderek daha fazla insanın hayatını etkilenmeye başladı. “Halüsinasyonlar” olarak adlandırılan bu sorunlardan biri, yapay zekanın gerçekte olmayan bilgileri üretmesi ve bu bilgileri gerçekmiş gibi sunması. Bu durum, özellikle masum insanların yapay zeka tarafından suçlu olarak yaftalanmasıyla ciddi sonuçlar doğurabilir.

Üretken Yapay Zekanın Yönetimi: Dayanıklı Politika ve Düzenleme İçin 360° Yaklaşım

Raporun amacı, politika yapıcıları ve düzenleyicileri üretken yapay zeka teknolojisinin yönetimi konusunda bilgilendirmek ve onlara kapsamlı bir çerçeve sunmak. Rapor, üretken yapay zekanın hem sunduğu fırsatları hem de beraberinde getirdiği riskleri ele alarak, inovasyonu teşvik ederken riskleri en aza indirecek politikalar ve düzenlemeler geliştirmeyi hedefliyor.

Veri, güvenlik ve adalet: Başka bir internet mümkün mü?

İnterneti her şeyin altyapısına dönüştüren dijital dönüşüm ve platform kapitalizmi, tekelleşme, verileştirme ve finanslaştırma ile toplumları kontrol altında tutmayı kolaylaştırarak neoliberal politikaların bütüncül modelini tamamlıyor. Özellikle Snowden sonrası dünyada Silikon Vadisi, geleneksel ekonomik yapıları tehdit eden ilerlemeci yönünü terk ederek merkezileşmeyi, eşitsizlikleri ve güç yoğunlaşmasını derinleştiren, savaş ve çatışmadan beslenen bir barbarlığın hizmetine girdi. 

Algoritmik Sansür: Yapay Zeka Çağında İfade Özgürlüğünün Sınırları

İnternet ve sosyal medya teknolojisinin, bilgi ekosistemini radikal olarak dönüştürmesi, internetin toplumun alt-yapısına dönüşmesi ile birlikte sansür daha karmaşık, teknik, geniş çaplı bir hal aldı. Artık sansür, yalnızca belirli içeriklerin engellenmesi ile sınırlı kalmayıp, bilgi akışının tüm yönlerini kontrol etmeyi hedefleyen yöntemlerle uygulanıyor. Filtreler ve engellemeler ile, belirli web sitelerine, web sayfalarına, sosyal medya mesajlarına ve genel olarak internet hizmetlerine erişim engellenebiliyor. Hemen her ülkede kullanılan bu yöntemin en gelişmiş örneği, Çin’in, DPI1 teknolojisini kullanarak oluşturduğu,“Büyük Güvenlik Duvarı” (Great Firewall) oldu. Çin bu uygulama ile belirli web sitelerini, sosyal medya platformlarını ve içerikleri sürekli olarak engelliyor ve internet trafiğini gözetim altında tutuyor.

Ekonomik ve Tarihsel Perspektiflerle İktidar ve Teknoloji

Son birkaç yıldır yapay zeka teknolojisi, küresel düzeyde  en tartışmalı konularından biri haline geldi. Gün geçtikçe daha fazla alanda kullanılmaya başlanan bu teknoloji, insanlık için büyük fırsatlar sunarken, ciddi endişelere de sebep oluyor. Örneğin, yapay zekanın sağlık, finans ve ulaşım gibi sektörlerde verimliliği artırma potansiyeli büyük bir heyecanla karşılanırken, istihdam üzerindeki olumsuz etkileri, yapay zeka önyargısının doğurabileceği ayrımcılık ve hak ihlalleri, kişisel veri gizliliği, gözetim, sentetik içerikler ile dezenformasyon gibi sorunlar da gündeme geliyor. Özellikle büyük teknoloji şirketlerinin bu alandaki hakimiyeti, teknolojinin toplum üzerindeki etkilerini ve iktidar ilişkilerini yeniden düşünmeyi zorunlu kılıyor. Bu bağlamda, Daron Acemoğlu* ve Simon Johnson’ın** birlikte kaleme aldıkları “İktidar ve Teknoloji” kitabı, teknolojinin tarihsel süreçte nasıl kontrol edildiğini ve bu kontrolün toplumsal eşitsizliklere nasıl yol açtığını birçok tarihsel örnek ile inceleyerek, gelecekte daha demokratik ve eşitlikçi bir teknolojik düzenin nasıl kurulabileceği üzerine bir ‘vizyon’ sunuyor.

Sinema 90’lar: 1991 Yılının En İyi 25 Filmi

1990’lı yılları sinemanın altın çağı olarak görüyorum. Hem hikaye anlatımı hem de teknoloji anlamında 90’lar büyük filmlerin dönemi oldu, birçok unutulmaz yapımın ve yenilikçi yönetmenlerin damgasını vurduğu bir dönem olarak hafızalara kazındı. 90’lar sineması ile ilgili duygu ve düşüncelerimi “Sinema 90’lar: 1990 Yılının En İyi 25 Filmi” yazısında  anlatmıştım. 1991 yılı da hem gişe rekorları… 

Gazeteciliğe Yapay Zeka Etkisi

Gazetecilik ise zaten internet ve sosyal medya ile birlikte radikal bir biçimde dönüşürken, üzerine gelen bu yeni teknoloji ile ne hale geleceği meçhul bir alan haline geldi.  ChatGPT gibi üretken yapay zeka (ÜYZ) araçlarının ortaya çıkışı gazetecilerde iş kaybı endişelerini arttırdı. İnsanların benzersiz bir insani çaba olarak gördükleri gazetecilik, şimdi hızla ve etkin bir şekilde içerik yazabilen, düzenleyebilen ve yayınlayabilen yapay zeka modelleriyle ile karşı karşıya.

GPT-4o ve Kullanıcı Verilerini Üzerinden Telif Hakkı İhlalleri

OpenAI yeni GPT-4o lansmanıyla yapay zeka alanında rekabeti hızlandırdı. Metin, ses ve görsel yetenekleri sorunsuz bir şekilde entegre eden bu yeni multimodal üretken yapay zeka (ÜYZ) aracı, kullanıcı deneyimini önceki modellere göre önemli ölçüde geliştirmiş durumda. Ancak GPT-4o’nun en dikkat çekici özelliği, bu gelişmiş ÜYZ modelinin ücretsiz sunulması. Neden ücretsiz, çünkü GPT-4o’nun ücreti abonelik bedeliyle değil, kullanıcıların verileriyle ‘ödeniyor’. Kullanıcıların metin, ses dosyaları veya görseller şeklinde girdiği her bilgiyi toplayarak GPT’lerin eğitiminde kullanılan havuzlarda topluyor., GPT-4o sadece kullanıcı bilgilerini değil, aynı zamanda kullanıcı etkileşimleri sırasında ortaya çıkan üçüncü taraf verilerini de topluyor. Diyelim ki bir akademik makalenin ya da bir gazete haberinin özetini istiyorsunuz; bir ekran görüntüsü ya da PDF dosyasını alıp GPT-4o ile paylaşıyorsunuz, bu servis girdinizi okuyup istediğiniz özeti saniyeler içinde oluşturuyor. Sizin için işlem tamamlanmış olabilir, ancak OpenAI artık ekran yüklediğiniz görüntüdeki ya da PDF’teki telif hakkı korumalı materyalin tümüne sahip ve bu bilgileri modelini eğitmek ve geliştirmek için kullanabilir.

Pek Bilinmeyen 10 Eksantrik Süper Kahraman Filmi

Süper kahraman filmleri deyince akla Marvel, DC, Images gibi yayıncıların çizgi romanlarından fırlayan Spiderman, Süperman, Batman, Wolverine gibi süper kahramanların gelmesi normal. Son 30 yıldır sinema teknolojisindeki gelişmelerle bu Amerikalı süper kahramanlar sinema salonlarına da girdi. Hatta son yılların en çok ses getiren, gişe yapan filmlerin birçoğunda başrolde süper kahramanlar vardı. Ancak başka süper kahramanlar da var. Farklı ülkelerden çekilen filmlere konu olan bu süper kahramanlar her zaman dünyayı kurtaramıyorlar, hatta bazen dünya umurlarında bile olmuyor. Her mücadeleden galip gelemiyorlar hatta kimi zaman başlarına olmadık saçma işler geliyor. Aksiyon, bilim kurgu, komedi, korku, fantazi hatta müzikal gibi bir çok farklı türün bir bileşimi olarak ortaya çıkan bu filmlerde olaylar ve sonuçlar beklenmedik oluyor. Farklı ülkelerden gelen bu filmlerden 10 tanesini sizin için seçtim. Umarım seyreder ve beğenirsiniz. 

Tekrar İzlemeye Cüret Edemediğim 10 Muhteşem Film

Benim için sinema, insan duygularını harekete geçiren, düşüncelerimizi derinlemesine sorgulamamıza sebep olan ve bazen de ruhumuzun en karanlık köşelerine ışık tutan güçlü bir sanat formu. Karanlık sinema salonlarından, evimin rahat köşesine kadar, filmler benim için bir kaçış, bir öğrenme deneyimi, hatta zaman zaman bir terapi seansı.  Ancak, bazı filmler vardır ki, onlar sadece insan hikayelerini… 

“Deepfake” Demokrasi

Dünyada en çok seçmene sahip, en büyük demokratik seçimi Hindistan’da yapılıyor. Seçim kampanyalarında deepfake videolar öne çıkıyor. El Cezire’nin haberine göre, Hindistan’daki siyasi partiler, Nisan ve Mayıs aylarında gerçekleşecek parlamento seçimleri öncesinde yapay zeka tarafından oluşturulan kampanya mesajlarını benimsedi. İktidardaki Bharatiya Janata Partisi’nin (BJP) başkanı Başbakan Narendra Modi,  2020’deki kampanya videolarında yapay zeka kullanımına öncülük etmişti.… 

Bilim Kurgu Filmlerindeki Yapay Zeka Bilimsel Gerçeklere Ne Kadar Uygun?

Yapay zeka (YZ), insan ve makine arasındaki sınırları yeniden tanımlama potansiyeliyle, hikaye anlatıcıları için her zaman ilham verici bir malzeme oldu. Bilim bu alanda ilerlerken, bilim kurgu yazarları ve film yapımcıları da bu gelişmeleri yakından takip ediyor ve YZ’nin olasılıklarını ve tehlikelerini topluma yansıtan hikayeler anlatıyorlar. Hollywood’un hayal gücüyle yarattığı dünyalar her zaman bilimsel gerçeklerle örtüşmese de, bazı filmler YZ’nin gelişimine ve geleceğine dair önemli ipuçları ve olası senaryolar sunuyor.

Poor Things: Başyapıt mı İğrenç Bir Fantezi mi?

Alasdair Gray’in romanından uyarlanan, Yorgos Lanthimos’un yönettiği “Poor Things” nihayet Türkiye’de gösterime girdi. Film, Mary Shelley’nin Frankenstein’ından esinlenerek kadınların özgürleşmesi, sınıf ve mülkiyet gibi konuları ele alıyor. 11 dalda Oscar’a aday olan film eleştirmenleri ve izleyicileri ikiye böldü:  “Poor Things”i bir başyapıt olarak değerlendirenler de var, filmi iğrenç bulanlar da… Film, çılgın bilim insanı Dr.… 

Pluto: Robotlar da Ağlar

2023 yılında Netflix’te yayınlanan, Japon yapımı “Pluto”, animasyon, dram, polisiye ve gizem türlerini ustaca harmanlayan bir mini dizi. Osamu Tezuka’nın ikonik “Astro Boy” eserindeki, “The Greatest Robot on Earth” hikayesinin, Naoki Urasawa tarafından 20 yıl önce yeniden yorumlanan bir versiyonundan uyarlanmış. Yönetmenliğini Toshio Kawaguchi’nin üstlendiği, bu mini dizinin sinematografisi Mitsuhiro Satô, müzikleri ise Yugo Kanno… 

Yapay Zekanın Seçim Kampanyalarında Kullanımı

Son birkaç on yıl içinde, Yapay Zeka (YZ) teknolojisindeki hızlı gelişmeler, siyasal kampanya stratejilerinde radikal değişikliklere yol açtı. Modern siyaset, artık sadece geleneksel medya ve kamusal etkinliklere dayanmıyor; aynı zamanda veri analizi, algoritmik hedefleme ve dijital stratejileri kapsıyor. Bu dönüşüm, siyasi partilerin ve kampanyaların, seçmenleri etkileme ve destek kazanma yöntemlerinde önemli değişimlere sebep oldu. YZ,… 

Yapay Zeka Algoritmaları Azınlık Raporu’nun Kahinleri mi Oldu?

2002 yapımı bilim kurgu filmi Azınlık Raporu’nda, (Minority Report) PRE-CRIME birimi “kahinler” (oracles) kavramı, cinayet suçlarını gerçekleşmeden önce tahmin edebilen ve önleyebilen ileri teknolojileri ifade eder. Geleceği tasavvur etmek için “precogs” adı verilen önsezilileri aşırı güçlü üç kardeşi kullanan bu bu mistik teknoloji suç faaliyetlerini tahmin etme ve bunlara müdahale etme biçiminin kurgusal bir temsilidir.… 

Kill Bill Esintili Bir Animasyon: Blue Eye Samurai

Netflix’in yeni animasyon serisi “Blue Eye Samurai” (Mavi Gözlü Samuray), olağanüstü bir drama ve yetişkinlere yönelik beş yıldızlı bir animasyon. 17. yüzyıl Japonya’sında geçen bu animasyon, katmanlı karakterleri ve göz alıcı görsel tarzıyla yetişkinlere yönelik bir aksiyon ve macera serisi olarak öne çıkıyor. Serinin merkezinde Mizu isimli melez, genç bir kadın yer alıyor. Mizu, Edo… 

Yapay Zekanın İş ve İstihdamın Geleceği Üzerine Olumsuz Sonuçları Hafifletmek İçin Stratejiler

Yapay zeka (YZ) teknolojilerinin hızlı gelişimi, işgücü piyasası ve işin geleceği üzerindeki potansiyel etkileri nedeniyle endişelere yol açmakta. YZ, şüphesiz topluma sayısız fayda sağlayabilirken, potansiyel olumsuz sonuçları değerlendirmek ve hafifletmek de kamunun ve sivil toplumun görevleri arasında. Bu yazıda, YZ’nin iş ve istihdamın geleceği üzerinde nasıl bir etkisi olabileceğini inceleyecek ve toplumun yararına olanaklar sağlarken…