1993’te Soğuk Savaş yeni bitmişti. İki kutuplu dünya çözülmüş, yerine ne geleceği henüz belli değildi. Bosna’ katliamlar yapışıyordu. Oslo’da barış masasına oturuluyordu. İnternet bir avuç akademisyenin laboratuvarından çıkıp sokağa inmeye hazırlanıyordu. Dünya, kendini yeniden tarif etmeye çalışıyordu ama hangi kelimelerle, henüz bilmiyordu. Sinema bu belirsizliği sezdi. 1993 yılında perdede yansıyan filmler, zafer anlatılarından değil sorulardan…
90’lı yılları sinemanın bana göre altın çağı. Hikaye anlatımının derinleştiği, teknolojinin sinema dilini geliştirdiği bu benzersiz dönem; unutulmaz yapımların ve yenilikçi yönetmenlerin vizyonlarıyla hafızalarımıza silinmez izler bıraktı. 90’lar sinemasına dair yolculuğum üçüncü yazısında, bu kez 1992 yılının en beğendiğim filmlerini bir araya getiriyorum. Serinin ilk yazısı 1990, ikincisi ise 1991 yılında gösterime giren filmler arasından…
1990’lı yılları sinemanın altın çağı olarak görüyorum. Hem hikaye anlatımı hem de teknoloji anlamında 90’lar büyük filmlerin dönemi oldu, birçok unutulmaz yapımın ve yenilikçi yönetmenlerin damgasını vurduğu bir dönem olarak hafızalara kazındı. 90’lar sineması ile ilgili duygu ve düşüncelerimi “Sinema 90’lar: 1990 Yılının En İyi 25 Filmi” yazısında anlatmıştım. 1991 yılı da hem gişe rekorları…
Benim için sinema, insan duygularını harekete geçiren, düşüncelerimizi derinlemesine sorgulamamıza sebep olan ve bazen de ruhumuzun en karanlık köşelerine ışık tutan güçlü bir sanat formu. Karanlık sinema salonlarından, evimin rahat köşesine kadar, filmler benim için bir kaçış, bir öğrenme deneyimi, hatta zaman zaman bir terapi seansı. Ancak, bazı filmler vardır ki, onlar sadece insan hikayelerini…
Yapay zeka (YZ), insan ve makine arasındaki sınırları yeniden tanımlama potansiyeliyle, hikaye anlatıcıları için her zaman ilham verici bir malzeme oldu. Bilim bu alanda ilerlerken, bilim kurgu yazarları ve film yapımcıları da bu gelişmeleri yakından takip ediyor ve YZ’nin olasılıklarını ve tehlikelerini topluma yansıtan hikayeler anlatıyorlar. Hollywood’un hayal gücüyle yarattığı dünyalar her zaman bilimsel gerçeklerle örtüşmese de, bazı filmler YZ’nin gelişimine ve geleceğine dair önemli ipuçları ve olası senaryolar sunuyor.
Her insan kendi dönemimin filmlerini, müziklerini, romanlarını daha çok sever. Dönem derken insanın daha meraklı, araştırmacı, dış dünyaya daha açık, kişiliğini ve zevklerini geliştirdiği ve kendine ait (olduğunu düşündüğü) fikirler oluşturduğu 15-30 yaş arasından bahsediyorum. Benim için bu dönemin büyük bir kısmı 90’lı yıllarda geçti. Bir yüzyılın son on yılı olmasından mıdır, yoksa benim dünyayı…
Hollywood filmleri çoğunlukla “aşkın her şeyi yenme” gücünü vurgular. Karakterler arasında anında bir çekim olur ve çoğu zaman bu ilk görüşte aşktır. Evlilik öncesi ilişkiler genellikle heyecanlı ve macera dolu olarak gösterilirken, evlilik sonrası ilişkiler sıklıkla monoton ve sıkıcı olarak betimlenir. Hollywood’da evli çiftlerin karşılaştığı zorlukları birlikte aşarak filmin sonunda mutlu sona ulaşma teması da…
Diktatörlük rejimleri, baskı, biat ve gaddarlık doğurur. Ama en kötüsü, aptallığı yaygınlaştırmasıdır. Jorge Luis Borges John Halder (Viggo Mortensen) parlak bir edebiyat profesörü. Hitler’in iktidarının Alman toplumu üzerindeki baskısını arttırdığı 30’lu yılların sonlarında, bunamış (demans) annesi, nevrotik karısı ve sorunlu iki çocuğu ile birlikte yaşıyor. Annesinin bakımını tek başına üstleniyor, evini ve çocuklarını ihmal eden…
“What if”, “Peki ya böyle olsaydı?” diye çevirebileceğimiz bu söz, Anglosakson anlatısının en ilham verici sorularından biri. Bu sorudan yola çıkarak, edebiyat, çizgi roman, sinema hatta müzik eserleri ortaya çıkıyor. Bilim kurgu ve fantaziye keşfedilecek yeni kıtaların kapıları açılıyor. Peki ya 2. Dünya Savaşı’nı Almanlar kazansaydı? Peki ya Amerika Kıtası’nı Japonlar keşfetseydi? Peki ya bebek…
1980’li yıllardan önce ana akım sinemada lezbiyenliğin korku filmleri dışında yer bulamaması, sadece ideolojik koşullanma ile açıklanmamalıdır. Elbette sansür lezbiyenliğin perdeden yansımasını engelleyen önemli bir etkendi. Buna ek olarak içinde lezbiyen temsiller barındıran filmlerde vampirlik, nefret, kıskançlık, canilik, canavarlık gibi klişelere saplanıp kalmışlardır. Ancak seksenli yıllara kadar hiçbir büyük bütçeli Holywood filminde lezbiyenlik açıkça gösterilmemiştir.…
Sinema bir çeşit dil olarak ve geçtiğimiz yüzyılda toplum üzerinde çok etkili olan bir kurum, bir sanat dalı olarak iktidar mücadelesinin en şiddetli yapıldığı alanlardan biridir. Egemen söylem eşcinselliği ve özelde lezbiyenlği daha en baştan sinemadan dışlamış, onu yok saymış, reddetmiş ve maskelemiştir. Lezbiyenliğin var olduğu sayılı filmlerde ise bu cinsel kimlik ayıplanmış ve aşağılanmıştır.…
1960’lı yıllardan 2000’li yıllara Holywood’un lezbiyenliğe yaklaşımında büyük bir değişim oldu. 1960’larda lezbiyenlik sadece bir iki filmde yer alabilmişti. 1970’li yıllar lezbiyen vampir filmlerinin çoğaldığı, bir korku filmleri alt türü haline geldiği yıllar oldu. 1980’li yıllarda ise vampir filmleri etkisini hâlâ sürdürüyordu. Bununla birlikte tek tük bağımsız lezbiyen filmleri çekiliyordu. 80’lerin sonuyla birlikte lezbiyen filmlerin…
V for Vendetta (bundan sonra sadece V), sinema gündemini bir süre meşgul etti. Son zamanlardaki çizgi roman uyarlamaları furyasının bir parçası olmasının yanı sıra senaryo yazarlarının meşhur Wachowski kardeşler olması, film gelmeden önce bir “matrix şaşkınlığı” beklentisi yaratması filmi vizyona giren diğer filmlerden biraz daha fazla yazılıp konuşulmasına vesile oldu. Filmin oyuncularının performansları, uyarlandığı çizgi…
Tango Dersleri, 1999 yılında başrolleri özel efektlerin paylaşığı aksiyon ve bilimkurgu filimlerinin, sulu esprilerle bezenmiş romantik komedilerin arasından sıyrılarak, gösterim imkanı bulan, hayata dair sayılı filimlerden birisi oldu. Adını özgün bir Virginia Wolf uyarlaması olan Orlando (1992) ile duyuran ve bu filmle iki de Akademi ödül adaylığı kazanan İngiliz yönetmen Sally Potter’ın bu üçüncü uzun…
Bir zamanlar, insanlar hayatları kötüye gittiğinde, günlerin monotonluğu dayanılmaz hale geldiğinde başlarını alır gider, gezici sirklere katılırlarmış. Gündelik hayatın gerçeklerinden uzak, fantastik, kaygısız, renkli insanların yaşadığı yerlermiş sirkler. Tam da kaçılacak yerlermiş yani. AynaMaske (MirrorMask) de ise bu fantezinin tam tersine çevrilmiş bir haliyle karşı karşıyayız. On altısına basmak üzere olan Helena, Campbell Aile Sirki’nin…
Quentine Tarantino iki filmle ‘Taratinovari’ olarak adlandırılan kendine has bir tarz oluşturarak, 90’lı yıllarda Holywood sinemasına değişik bir soluk getirdi. Rezervuar Köpekleri (Reservoir Dogs, 1992) ve Ucuz Roman (Pulp Fiction,1994) ile Amerikan Sinema tarihinde müstesna bir yer edinirken, kendinden sonraki birçok filmi etkileyen, özgünlüğünü taklitten alan yeni bir sinema estetiği belirledi. Bu estetik kısaca (1)…
Uma Thurman Kill Bill Vol 1 filmi gösterime girdikten sonra verdiği röportajların birinde şöyle bir beyanatta bulunmuş: “Bu film bildik bir konuya dayanıyor. Bir kişi kendisine yapılan haksızlığın acısıyla ölümden hayata dönüyor, intikamını almak için daha güçlü daha gözükara bir ruh haliyle korkusuzca savaşmaya başlıyor. Tek fark ise bu kişinin ‘sizin’ tipik erkeklerinizden biri değil,…
Hegemonya kavramı ilk olarak milletlerarası ilişkilerde siyasal yönetim ve egemenlik anlamında kullanılmaya başlandı. Neo-Marksist yaklaşımlar, kavramı toplumsal sınıflar arasındaki ilişkileri kapsayacak şekilde yeniden tanımladılar. Ve nihayet, Gramsci yönetim ve hegemoya kavramları arasında bir ayrım yaparak, toplumların bunalım dönemleri dışındaki olağan durumlarda toplumsal, siyasal ve kültürel güçler arasındaki iç içe geçmiş karmaşık ilişkileri hegemonya kavramı ile…
Son yıllarda hikaye sıkıntısı çeken Hollywood yapımcıları, tabir-i caizse maden bulmuş gibi çizgi romanlara yöneliyorlar. Büyük bütçeler özellikle Marvel’in süper kahramanlarını konu alan filmlere akıtılmaya başladı. Örümcek Adam, Fantastik Dörtlü, X-Men, Daredevil gibi filmler, çizgi roman severleri pek tatmin etmese de gişede büyük başarılar kazanıyor. Ancak bu uyarlamalardan biri var ki, sadece bir çizgi roman…
Yıl 1995, Oscar ödül töreninde iki film kapışıyordu. Bunlardan biri gösterime girmesiyle birlikte Holywood sinemasında devrim etkisi yaratmış; dokuz milyon dolar gibi Holywood standartlarına göre mütavazi bütçesine rağmen sağlam oyuncuları biraraya toplamış; yaptığı gişe hasılatı ile gelmiş geçmiş en çok kazandıran filmlerden biri olmuş; özel efekt, makyaj teknikleri, yeni nesil kameralar gibi sinemayı teknolojiye indirgeyen…