Son 30 yılda bilgi ve iletişim teknolojilerindeki gelişim ve internetin yaygınlaşmasıyla, iletişim biçimlerimizde büyük değişimler yaşandı. Bu değişimler bir yandan insanlar arasındaki iletişim olanaklarının artması ve ucuzlaması, diğer yandan bilginin yayılması ve gelişimin hızlanmasına neden oldu. Elbette toz pembe bir tablo değil karşımızdaki. İnternet’i sınırlandırmaya çalışan devletler, kontrol etmeye çalışan şirketler ve kötü niyetli insanlar…
Türkçe’ye Ağ Partisi olarak çevirebileceğimiz Partido de la Red, aslında bir zorunluluktan kurulmuştur. Herhangi bir siyasi hedefi olmayan bir grup Arjantinli bilişimci ve aktivist, Arap Baharı, ABD’deki Occupy vb. sosyal hareketler içinde sosyal medyanın kullanımından etkilenerek, Arjantin’deki siyasi tıkanıklığa bir çözüm üretebilme umuduyla açık kaynaklı bir yazılım üzerinde çalışmaya başlamışlar. 2012 yılında DemocracyOS adını verdikleri…
Dijital demokrasi düşüncesi dünya gündemine Bill Clinton döneminde ABD başkan yardımcısı olan Al Gore’un internetin yeni bir Atina Demokrasisi Çağı’nın başlangıcı olarak tanımlamasıyla girdi. Aynı dönemde siber kültürün kült dergisi Wired’da Jon Katz’ın net yurttaş (netizen) ve dijital ulus (digital nation) kavramlarını ortaya atmasıyla internetin kendi küresel demokrasisini yaratacağı fikri kabul görmeye başladı. Dijital demokrasi…
Bilişim ve iletişim teknolojilerindeki gelişmeler, özellikle bir küresel iletişim ağı olarak tanımlayabileceğimiz internetin yaygınlaşması, ekonomik faaliyetlerin dolaşım yeteneklerini arttırırken, bireylerin bilgi sahibi olma, iletişim kurma ve etkileşim yaratma yeteneklerini de geliştirerek yönetsel süreçlere dâhil olabilme imkânını yaratmıştır. “Elektronik”, “devlet”, “demokrasi”, yönetişim”, “medya” gibi kavramlar çerçevesinde anlamlandırılmaya çalışılan bu süreç, internetin kullanılmaya başlanmasından çok önce matbaanın…
Modernite öncesi toplumlarda, kahinler ve astrologlar, yıldızlardan ya da doğaya ait başka parametrelerden hareketle geleceğe yönelik bir takım varsayımlarda bulunuyorlardı. Bu insanlar çoğunlukla dini ya da siyasi otoritenin kontrolü altındaydılar. Bu durumdan dolayı yaptıkları varsayımlar, tahminler ve kehanetler bu kurumların çıkarları doğrultusunda belirleniyor, gelecek siyasi ve dini otoritenin isteğine göre şekillendiriliyordu. Bilimsel ilerleme ve sekülerleşme…
Teknoloji ile ekonomik ve sosyal yapılar arasındaki ilişkiler son yıllarda internet teknolojisi üzerinden tartışılıyor. İnternet’in ekonomik sistemleri, sosyal ilişkileri, milletler ve kültürler arası ilişkileri ve insan davranışlarını değiştiren etkileri ve gelecek kurguları bu tartışmaların aksını oluşturuyor. İnternetin etkisini tartışırken en önemli iletişim teknolojisindeki en önemli gelişmelerden biri olan telgrafın etkilerini tartışmak, geçmişten geleceğe teknoloji toplum…
Şikago Ekolünün kurulması Amerikan İletişim çalışmalarında bir dönüm noktası oldu. John Dewey, George Herbert Mead, Robert Park, Charles Cooley ve Franklin Ford’un Şikago Üniversitesi’nde biraraya gelmesiyle oluşan bu ekol, daha sonraki çalışmaları önemli ölçüde etkiledi. O dönemin çoğu entellektüelleri gibi, onlarda Herbert Spencer’ın toplumu organik bir bütün gibi gören teorisinden etkilenmişlerdi. İletişimi ve ulaşımı, toplumun…
Son yıllarda İnternet ve demokrasi ilişkisi hakkında büyük bir tartışma var. Birçok toplumsal olayda İnternet’in ve İnternet teknolojisi üzerinden gelişen sosyal medyanın rolü üzerinde duruluyor. İnternet, özgürlük, demokrasi kavramları birbiriyle ilişkilendiriliyor. Bir görüş, İnternet’in insanların düşünce ve duygularını diğer insanlarla paylaşmasını kolaylaştırıcı etkisini ve siyasi organizasyonların kitlelere ulaşma kapasitesini arttırarak özgürlük ve demokrasiye katkı sağladığını…
Kültür üzerine herkesin üzerinde anlaşabileceği üç temel varsayımda bulunulabilir. Birincisi, insanların birarada yaşadığı yerde kültürden sözetmek mümkündür. İkincisi, farklı toplumlar farklı kültürlere sahiptirler. Son olarak, bireyin kişisel gelişimi ve diğer bireylerle olan ilişkileri kültür tarafından belirlenir. Ancak bu belirlenim parçalı ya da sosyal gerçekliğin bir kısmı olarak alınamaz, çünkü kültür kavramı tüm ekonomik siyasal ve…
Kitle iletişim araçları ile kültür endüstirisi birbirinden ayrılamaz iki olgudur. Popüler kültür kavramının değişen anlamları ile kitle iletişim teknolojilerindeki değişim birbirine paralel gelişir. Kitle iletişim araçları, daha ‘popüler’ deyimle medya, bugün, toplumdaki anlamlandırma sürecini, neredeyse tekeline almış bir kurumdur. Medya kavramı, ne bir teknolojiyi, ne ideolojik bir aygıtı, ne egemen söylemi, ne kapitalist bir şirketi,…
Birmingam Okulu ya da kültür çalışmaları, günümüz toplumu üzerine yaptıkları araştırmalarda ‘popüler kültür’ olgusunun başlıca çalışma nesnesi olarak almışlardır. Bu kavram aslında Frankfurt Okulunun ‘kitle kültürü’ kavramına karşı geliştirilmiş, ‘kitle’ kavramının sorunlarını aşmak, ve günümüz toplumsal gerçekliğini anlamak için bir çıkış noktası olarak kavramsallaştırılmıştır. Bununla birlikte ‘popüler’ kavramı ‘kitle’ kavramından daha az sorunlu değildir. Öncelikle…
İkinci Dünya Savaşı sonrasında özellikle İngiltere’de kültür üzerine yapılan çalışmalarda, Frankfurt Okulunun geliştirildiği ‘kitle’ kavramı sorunlu bulunmuş, ve aşılmaya çalışılmıştır. Özellikle Richard Hoggard ve Raymond Williams, yaptıkları çalışmalarla, Marksist bir perspektiften kültür konusunu ele almış, ve homojen bir kitle tasarımına dayanmayan, toplumdaki etnik, cinsiyete dayanan ve ekonomik ayrışmaları göz önünde bulunduran bir kültür teorisi geliştirmeye…
Marksist literatür içinde kültür konusunu başlı başına somutlaştırarak bir inceleme alanı haline getiren ilk çalışmalar Frankfurt Okulu adıyla tanınan, Sosyal Araştırmalar Enstitüsü tarafından yapılmıştır. Bu aynı zamanda daha sonra kültürel çalışmalar adıyla bir sosyal bilimler disiplini haline gelecek olan çalışmaların da ilk adımı olarak görülebilir. Frankfurt Okulu’nun tarihi üç döneme ayrılabilir. İlk dönem, 1930…
Sanayileşmenin gelişmesiyle birlikte toplumsal ilişkiler kalıtsal ayrıcalıklara dayanan tabakalaşma sisteminden biçimsel eşitlikçilik sisteme doğru dönüşür. Ernest Gellner’in altını çizdiği gibi sanayi toplumu meşru bir merkezi iktidara ihtiyaç duyar. Bu merkezi iktidar meşruluğunu laik ve rasyonel idealler olan, demokrasi, eşitlik ve maddi adalet dalayımıyla sağlamaya çalışır. Ancak bu değerlerin topluma yukarıdan dayatıldığı ya da egemen bir…
Ernest Gellner, milliyetçiliğin ortaya çıkışının sebeblerini incelerken, toplumun tarihsel gelişimini üç ana döneme ayırır: (1) Avcılık toplayıcılık dönemi, (2) Tarım dönemi, (3) Sanayi dönemi. [1] Gellner’e göre, ‘millet’ nosyonunun gelişebilmesi için devletin, meşruiyetini garanti altına alması zorunluluğu vardır. Bu anlamda tarım öncesi avcılık ve toplayıcılık döneminde milletten ya da milliyetçilikten söz edilemez. Tarım döneminde ise…
James Carey Kültür Olarak İletişim (Communication as Culture) adlı kitabında iletişimi, “.. gerçekliğin üretildiği, süreklileştirildiği, transfer edildiği ve yeniden kurulduğu sembolik bir süreç.” [1] olarak tanımlar. Bu tanım ‘kültür kavramını’ içerecek kadar geniştir. Carey tanımı açimlar; iletişim gerçekliği üretir, çünkü buna zorunludur. Öncelikle olayların, nesnelerin ve süreçlerin varolduğu bir gerçek hayatın (hakikatin) olduğu kesindir. Bununla…
İdeoloji üzerinde uzlaşılması güç bir kavram olmasının yanısıra, bizzat bilim adamının kendi konumunuda sorunsallaştırdığı için tehlikelidir de. Cliffard Geertz Kültürün Yorumları (The Interpretations of Culture) adlı kitabında ideoloji ve sosyal bilimler arasında ikilik (dilemma) olduğunu düşünür. Aydınlanma düşüncesi beraberinde insanın toplumsal davranışının akıl yoluyla açıklanmasını getirdi. Buna göre birey, siyasi ve sosyal hayatta yaptığı rasyonel…
‘Kültür’ kavramının tarihte yolculuğu, ve günümüzdeki kavramsallaştırmaları her zaman sorunlu olmuştur. Özellikle, İkinci Dünya Savaşı sonrasında akademik alanda ‘Kültür’ün bir çalışma alanı olarak belirlenmesi bu kavramsallaştırma sorununu daha da gün ışığına çıkarmış, ‘Kültür’ kavramsallaştırması kültür çalışmalarının hem çıkış noktası hem de çalışma alanının belirler hale gelmiştir. Kavram tarihsel olarak çok yeni olmakla beraber, geçirdiği evrim…
Medya çalışmalarında Ekonomi-politik yaklaşım temel olarak madyanın kurumsal sahipliğini, ve bu kurumları endüstriyel bir ilişki ağı içinde birbirine bağlayan, diğer endüstrilerle, ekonomik yapıyla, ve sosyal elitle ilişkilerini kuran faktörleri inceler. Birleşme, farklılaşma, ticarileşme, ve uluslararasılaşma gibi olgular çerçevesinde medya pratiğinin ve içeriğinin nasıl belirlendiğini araştırır. Ekonomi politik medyanın konumlanışını ve işleyişini makro ölçekte bir toplumsal…
“İktidar her yerdedir” der Michel Foucault. Foucaultcu düşüncenin temel taşlarından biri olan bu sav, tarih çalışmalarından sosyolojiye; siyaset biliminden kültür araştırmalarına ve elbette medya üzerine yapılan çalışmalarda etkili olmuştur. Hemen herkesin üzerinde anlaştığı konu Medyanın, ama özerk ama baskın bir kuvvetin aracı olarak bir iktidar kaynağı olduğudur. Üzerinde tatrtışılan Medyanın iktidarı kimin adına, ve ne…